Słownik Celny UK A-Z

Status upoważnionego przedsiębiorcy przyznawany przez władze celne (w UK — przez HMRC) firmom spełniającym kryteria bezpieczeństwa i zgodności. AEO jest dobrowolny — daje m.in. mniej kontroli i łatwiejszy dostęp do uproszczeń celnych.

Międzynarodowy dokument do czasowego przywozu towarów bez ceł i podatków (np. na wystawy, targi, sprzęt zawodowy) — tzw. paszport dla towarów. Działa w państwach-stronach konwencji ATA, w tym w UK i UE; karnet jest ważny do 12 miesięcy. Koszt obsługi: zobacz cennik easyclearance.pl/pricing.html; dodatkowo opłata izby wydającej (w UK — LCCI) i zabezpieczenie.

Wiążąca informacja taryfowa (WIT) — decyzja organu celnego UE o klasyfikacji towaru, ważna zasadniczo 3 lata i niewydawana z mocą wsteczną. W Wielkiej Brytanii odpowiednikiem jest Advance Tariff Ruling (ATaR) wydawany przez HMRC. To najpewniejszy sposób na potwierdzenie kodu towaru.

Docelowy model kontroli granicznych UK (opublikowany w sierpniu 2023 r.) — określa kontrole sanitarne i fitosanitarne (SPS) oraz wymogi bezpieczeństwa przy przywozie do Wielkiej Brytanii. Wdrażany etapami od 31 stycznia 2024 r.

Certyfikat VAT importowego wydawany przez HMRC co miesiąc — potwierdza VAT zapłacony przy imporcie i jest standardowym dowodem do jego odliczenia w deklaracji VAT UK. Firmy rozliczające VAT importowy przez PVA (odroczony VAT) korzystają zamiast tego z miesięcznego zestawienia (postponed import VAT statement) pobieranego z CDS.

Unijny mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2 — rozliczany przez certyfikaty CBAM, a nie jak klasyczne cło. Obejmuje cement, żelazo i stal, aluminium, nawozy, energię elektryczną i wodór. W okresie docelowym (od 1 stycznia 2026 r.) importerzy do UE deklarują emisje wbudowane w towary i umarzają certyfikaty CBAM.

Elektroniczny system HMRC do zgłoszeń celnych w Wielkiej Brytanii — zastąpił CHIEF (import od 1 października 2022 r., eksport od 4 czerwca 2024 r.). W CDS składa się zgłoszenia importowe i eksportowe w GB, w pełni cyfrowo.

Poprzedni system celny HMRC — zgłoszenia importowe przyjmował do 30 września 2022 r., eksportowe do 4 czerwca 2024 r. Dziś wszystkie zgłoszenia składa się w CDS; z CHIEF spotyka się już tylko numery i dokumenty starszych odpraw.

Kod procedury celnej — czterocyfrowy kod określający procedurę wnioskowaną i poprzednią (np. 4000 = dopuszczenie do obrotu, czyli zwykły import; 1000 = wywóz stały; 5100 = objęcie uszlachetnianiem czynnym, IPR). W CDS uzupełnia go trzyznakowy kod dodatkowy.

Konwencja o wspólnej procedurze tranzytowej — pozwala przewozić towary między jej stronami z zawieszeniem ceł i podatków aż do miejsca przeznaczenia. Stronami są m.in. UE, Wielka Brytania, Szwajcaria, Norwegia, Islandia, Liechtenstein, Turcja, Macedonia Północna, Serbia, Ukraina, Gruzja, Mołdawia i Czarnogóra. UK jest samodzielną stroną konwencji od Brexitu.

Wartość, od której nalicza się cło — zwykle wartość transakcyjna (cena z faktury) powiększona o koszty transportu i ubezpieczenia do miejsca wprowadzenia na terytorium celne UK oraz inne wymagane doliczenia (np. tantiemy, prowizje). Przepisy przewidują 6 metod ustalania wartości celnej — agencja celna dobiera właściwą.

Rachunek odroczonej płatności HMRC — pozwala odroczyć zapłatę cła, VAT importowego i akcyzy; w CDS należność jest pobierana poleceniem zapłaty 16. dnia następnego miesiąca (lub w kolejnym dniu roboczym). Zwykle wymaga gwarancji instytucji finansowej. DDA poprawia cash flow przy regularnym imporcie.

Unikalny numer referencyjny przesyłki w zgłoszeniu celnym UK (rok, GB, numer EORI i ciąg znaków). DUCR musi być niepowtarzalny — tworzy go podmiot, którego numer EORI zawiera. Wiąże zgłoszenia jednej przesyłki w CDS; przy wywozie podaje się go m.in. w GMR w GVMS.

Wpis w rejestrach deklaranta — uproszczenie (część procedury SCDP), w którym towar zwalnia się wpisem do własnej ewidencji zamiast zwykłego zgłoszenia celnego, a zgłoszenie uzupełniające składa się później. Wymaga wcześniejszego pozwolenia HMRC i nie obejmuje towarów kontrolowanych.

Przywozowa deklaracja skrócona — dane bezpieczeństwa i ochrony (safety and security) składane przed przybyciem towaru. Do Wielkiej Brytanii składa się ją w usłudze Safety and Security GB (do Irlandii Północnej — w ICS2). Terminy zależą od transportu, np. kontenery morskie 24 h przed załadunkiem, krótkie przeprawy promowe 2 h przed przybyciem. Dla towarów z UE obowiązuje od 31 stycznia 2025 r.; odpowiada przewoźnik.

Numer identyfikacyjny przedsiębiorców w procedurach celnych UE i UK. Firma prowadząca import lub eksport zwykle go potrzebuje (albo działa przez przedstawiciela pośredniego z własnym EORI). Polskie firmy rejestrują EORI-UE przez PUESC. Do zgłoszeń w Wielkiej Brytanii potrzebny jest EORI z prefiksem GB (dla Irlandii Północnej — XI).

Świadectwo przewozowe EUR.1 to dokument preferencyjnego pochodzenia towaru. W handlu UE–UK (umowa TCA) EUR.1 nie jest dowodem pochodzenia — wystarcza oświadczenie eksportera o pochodzeniu albo wiedza importera. Eksporter z UE wysyłający przesyłki o wartości powyżej 6 000 EUR musi mieć numer REX.

Numer referencyjny ruchu towarowego tworzony w GVMS — wymagany przy przejazdach przez porty i trasy objęte GVMS (m.in. Dover, Eurotunnel, Holyhead, Newhaven). GMR tworzy przewoźnik lub spedytor, a kierowca okazuje go przy odprawie przewozowej. Koszt obsługi: zobacz cennik easyclearance.pl/pricing.html.

Usługa HMRC dla ruchu pojazdów towarowych — obowiązkowa w wyznaczonych portach i dla wymienionych typów przewozów. Łączy GMR z deklaracjami celnymi (MRN, DUCR, tranzyt NCTS, karnet ATA). Konto w GVMS zakłada przewoźnik lub spedytor online, przez logowanie GOV.UK.

Zabezpieczenie (np. bankowe lub ubezpieczeniowe) gwarantujące zapłatę ceł i podatków, gdyby powstał dług celny. Wymagane w tranzycie T1; przy procedurach specjalnych (np. IPR) i rachunku odroczonej płatności — zależnie od pozwolenia, z możliwością zwolnienia.

Sześciocyfrowy kod klasyfikacji towaru w Zharmonizowanym Systemie — wspólna międzynarodowa baza kodów towarowych. W taryfie UK kod towarowy ma do 10 cyfr, a stawkę cła wyznacza pełny kod. Poprawna klasyfikacja to podstawa prawidłowego zgłoszenia celnego.

Unijny system kontroli importu (stosowany też w Irlandii Północnej) — wymaga elektronicznego zgłoszenia danych bezpieczeństwa przed przywozem towarów do UE. Wdrażany etapami od 2021 r. dla różnych rodzajów transportu. Uwaga: do Wielkiej Brytanii ENS składa się nie w ICS2, lecz w usłudze Safety and Security GB.

Importer rejestracyjny — podmiot, który figuruje w zgłoszeniu importowym do UK i odpowiada za cło, podatki i zgodność z przepisami. Musi mieć numer EORI z prefiksem GB. Może działać przez agenta celnego z siedzibą w UK na podstawie pisemnego upoważnienia (przedstawicielstwo bezpośrednie lub pośrednie). Rejestracja do VAT w UK nie jest warunkiem importu — bez niej VAT importowy płaci się przy odprawie.

Międzynarodowe reguły handlowe ICC (edycja 2020) określające podział kosztów, ryzyka i obowiązków między kupującym a sprzedającym (np. EXW, FCA, DAP, DDP). Wpływają na to, kto organizuje odprawę celną i jakie koszty trzeba uwzględnić przy ustalaniu wartości celnej.

Uszlachetnianie czynne — procedura dla firm przywożących towary do obróbki, montażu lub naprawy i ponownego wywozu. Pozwala zawiesić cło i VAT importowy na towary, które zostaną wywiezione po przetworzeniu. Wymaga pozwolenia HMRC i prowadzenia ewidencji.

Lokalny numer referencyjny — identyfikator zgłoszenia nadawany przez deklaranta (pole DE 2/5); musi być unikalny przez 2 dni od przyjęcia zgłoszenia. Oficjalny numer MRN nadaje dopiero system CDS po złożeniu zgłoszenia. LRN występuje też w tranzycie (NCTS).

Miesięczne zestawienie odroczonego VAT importowego (postponed import VAT statement) dla firm korzystających z PVA. Zawiera importy danego miesiąca z kwotami VAT i służy do rozliczenia VAT importowego w deklaracji VAT. Pobiera się je z CDS — jest tam widoczne przez 6 miesięcy, więc warto zachować kopię.

Numer referencyjny zgłoszenia nadawany przez system CDS (HMRC) po przyjęciu deklaracji celnej (w tranzycie — przez NCTS). MRN to oficjalny identyfikator zgłoszenia — używany do śledzenia odprawy, kontaktu z urzędem i powiązania zgłoszenia z GMR w GVMS.

Główny numer referencyjny przesyłki zbiorczej — grupuje kilka numerów DUCR (każdy DUCR może należeć tylko do jednego MUCR). Służy w CDS do zarządzania zbiorem przesyłek jako jedną jednostką, np. przy konsolidacji ładunków do wywozu.

Elektroniczny system tranzytowy — gdy przewozisz towary w procedurze tranzytu między UK a UE lub innymi stronami konwencji CTC, zgłoszenie tranzytowe składa się w NCTS. Każdy ruch T1 wymaga zatwierdzonej gwarancji. UK korzysta obecnie z NCTS w wersji Phase 5.

Uszlachetnianie bierne — ulga dla firm wywożących towary z UK do obróbki lub naprawy za granicą i przywożących je z powrotem. Przy ponownym przywozie cło płaci się tylko od kosztów obróbki lub naprawy, a nie od pełnej wartości towaru. Wymaga pozwolenia HMRC.

Przepisy określające pochodzenie towaru — kluczowe dla preferencyjnych stawek celnych w umowach handlowych (TCA UE–UK). Towar musi być całkowicie uzyskany lub wystarczająco przetworzony w UE albo UK. Towar niespełniający reguł pochodzenia płaci standardową stawkę celną.

Odroczony VAT importowy — importer nie płaci VAT przy odprawie, tylko rozlicza go w zwykłej deklaracji VAT UK. Poprawia płynność finansową. Dostępne dla firm zarejestrowanych do VAT w UK bez wcześniejszej zgody HMRC — PVA wybiera się w zgłoszeniu importowym, podając numer VAT UK.

Ulga dla towarów powracających — jeśli wywozisz towary z UK i przywozisz je z powrotem w ciągu 3 lat, możesz uniknąć cła (a przy spełnieniu warunków także VAT). Wymaga dowodów pierwotnego wywozu (zgłoszenie wywozowe, faktury). Popularne przy towarach zwracanych przez klientów zagranicznych.

Safety and Security GB — usługa HMRC, w której składa się deklarację ENS dla towarów wwożonych do Wielkiej Brytanii (nie w CDS i nie w ICS2). Obowiązek spoczywa na przewoźniku, który może upoważnić inny podmiot. Terminy: RoRo co najmniej 2 h przed przybyciem, kontenery morskie 24 h przed załadunkiem w porcie wyjścia, ładunki masowe 4 h przed przybyciem.

Jednolity dokument administracyjny — wzór zgłoszenia celnego zawierający dane towaru, wartość celną, podatki, CPC i dane stron. W UK papierowego SAD (C88) już się nie używa: w CDS zgłoszenie składa się elektronicznie jako zestaw danych odpowiadający dawnemu SAD.

Uproszczona procedura zgłoszeń celnych — przy przywozie składa się zgłoszenie uproszczone (lub wpis do rejestrów, EIDR), a zgłoszenie uzupełniające do 10. dnia kalendarzowego miesiąca następującego po okresie rozliczeniowym. Przyspiesza odprawę na granicy. Wymaga pozwolenia HMRC (m.in. EORI, rachunek odroczonej płatności, dobra historia zgodności).

Zgłoszenie uproszczone (simplified declaration) — w UK element procedury SCDP: przy przywozie podaje się ograniczony zakres danych, a pełne dane w zgłoszeniu uzupełniającym. Pozwala szybciej zwolnić towar na granicy. Wymaga pozwolenia HMRC.

Dokument potwierdzający kraj pochodzenia towaru. W handlu UE–UK (TCA) dowodem pochodzenia preferencyjnego nie jest świadectwo ani EUR.1, lecz oświadczenie eksportera o pochodzeniu (np. na fakturze) albo wiedza importera. Eksporter z UE przy przesyłkach powyżej 6 000 EUR musi mieć numer REX; w UK numerem eksportera jest EORI.

Procedura tranzytu zewnętrznego — towar przemieszcza się z zawieszeniem cła i podatków przez jeden lub więcej krajów, bez pełnej odprawy na każdej granicy. T1 otwiera się w urzędzie wyjścia (albo u upoważnionego nadawcy) i zamyka w urzędzie przeznaczenia. Koszt obsługi: zobacz cennik easyclearance.pl/pricing.html.

Ograniczona ilość towarów, którym przysługuje obniżona stawka celna w określonym okresie. Po wyczerpaniu kontyngentu obowiązuje stawka standardowa. Popularne m.in. przy produktach rolnych i stali. Większość kontyngentów działa według kolejności zgłoszeń, część wymaga licencji — kontyngent trzeba wskazać w zgłoszeniu celnym.

Ulga celna dla osób przeprowadzających się DO Wielkiej Brytanii — zwolnienie z ceł i opłat importowych na mienie osobiste (z wyłączeniem m.in. alkoholu, wyrobów tytoniowych i pojazdów użytkowych). Wymaga co najmniej 12 miesięcy zamieszkania poza UK, przywozu w ciągu 12 miesięcy od przeprowadzki i zatwierdzenia wniosku ToR1 przez HMRC. Koszt obsługi: zobacz cennik easyclearance.pl/pricing.html.

Umowa o handlu i współpracy między UE a Wielką Brytanią — uzgodniona 24 grudnia 2020 r., stosowana od 1 stycznia 2021 r. Daje zerowe cła na towary pochodzące z UE lub UK w rozumieniu reguł pochodzenia (z dowodem pochodzenia). Bez preferencji obowiązują stawki UK Global Tariff — np. 12% na typowe wyroby odzieżowe.

Unijny kodeks celny (rozporządzenie UE nr 952/2013) — podstawowy zbiór przepisów celnych państw UE, w tym Polski. Wielka Brytania po Brexicie stosuje własne przepisy (m.in. Taxation (Cross-border Trade) Act 2018 i CEMA 1979); UK Trade Tariff to taryfa celna, nie kodeks. Firmy handlujące między PL a UK muszą znać oba systemy.