NCTS Phase 5 – co się zmieniło dla importerów i agencji celnych w UK [2025]
NCTS Phase 5: daty w UE i UK (1.07.2024, 21.01.2025), zgłoszenie na poziomie przesyłki, kod HS dla każdej pozycji, TAD i MRN w GMR — według KE i HMRC.
Autor
Zespol easyclearance.plPublikacja
2026-04-20
Zaktualizowano
2026-10-25
NCTS Phase 5 (NCTS-P5) to etap modernizacji systemu tranzytowego NCTS, który dostosował deklaracje tranzytowe do wymogów danych Unijnego Kodeksu Celnego (UKC) — bez danych bezpieczeństwa i ochrony dla towarów wprowadzanych do UE. W Wielkiej Brytanii pierwszy etap ruszył 1 lipca 2024 r. (w Irlandii Północnej 28 czerwca 2024 r.), a od 21 stycznia 2025 r. wszystkie kraje Konwencji o wspólnej procedurze tranzytowej (CTC) pracują według reguł „final state” fazy 5. W 2026 r. kolejnym krokiem stała się NCTS Phase 6. Poniżej wyjaśniamy, co faza 5 realnie zmieniła w zgłoszeniach T1 i T2 — tylko na podstawie dokumentów Komisji Europejskiej i HMRC.
W skrócie
- Faza 5 = „komponent 1” projektu modernizacji NCTS w programie prac UKC (decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2023/2879).
- Koniec okresu przejściowego w UE: 21.01.2025. W GB i NI reguły „final state” obowiązują od tego samego dnia.
- Najważniejsza zmiana danych: zgłoszenie na poziomie przesyłki (house consignment), do 1999 pozycji, obowiązkowy 6-cyfrowy kod HS dla każdej pozycji.
- Nowe funkcje: zgłoszenie złożone przed przedstawieniem towaru, incydent w trakcie przewozu, interfejs z AES, elektroniczny MRN zamiast obowiązkowego papierowego TAD.
- Przy wjeździe UE→GB przez porty GVMS do GMR wpisuje się wszystkie MRN tranzytu (bez numerów zgłoszeń importowych).
Czym jest NCTS i skąd wzięła się faza 5?
NCTS (New Computerised Transit System) to elektroniczny system, w którym otwiera się, prowadzi i zamyka tranzyt unijny oraz wspólny (CTC). Podstawą jest art. 6 ust. 1 UKC (rozporządzenie (UE) nr 952/2013): wymiana informacji między zgłaszającymi a organami celnymi odbywa się technikami elektronicznego przetwarzania danych. Zasady samej procedury tranzytu opisują art. 226–236 UKC.
Fazę 5 przewiduje program prac UKC — obecnie decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2023/2879. W projekcie „UCC NCTS upgrade” faza 5 to komponent 1. Jego cel to dostosowanie NCTS do nowych wymogów UKC, z wyjątkiem danych bezpieczeństwa i ochrony w zgłoszeniach tranzytowych. Te dane objęła dopiero faza 6. Wielka Brytania jest stroną Konwencji CTC, dlatego HMRC wdrożył tę samą fazę w GB i w Irlandii Północnej.
Harmonogram NCTS Phase 5 w UE i w Wielkiej Brytanii
| Etap | Data | Źródło |
|---|---|---|
| Start okna wdrożenia fazy 5 (UE) | 1.03.2021 | Decyzja (UE) 2023/2879, projekt 9 |
| Termin wdrożenia — krok 1 (funkcje podstawowe) | 1.12.2023 | Decyzja (UE) 2023/2879 |
| Termin wdrożenia — krok 2 (pozostałe funkcje) | 2.12.2024 | Decyzja (UE) 2023/2879 |
| NCTS5 phase 1 — Irlandia Północna | 28.06.2024 | HMRC (ocena wpływu NCTS5) |
| NCTS5 phase 1 — Wielka Brytania | 1.07.2024 | HMRC (ocena wpływu NCTS5) |
| Koniec okresu przejściowego w UE / „final state” we wszystkich krajach CTC, w tym GB i NI | 21.01.2025 | Decyzja (UE) 2023/2879; Komisja Europejska; HMRC |
Komisja Europejska poinformowała 20 stycznia 2025 r., że ostatnie kraje (Andora, Belgia, Węgry, Malta, Portugalia i San Marino) przechodzą na fazę 5 21 stycznia 2025 r. Kończy to długi okres przejściowy od fazy 4. Daty wdrożeń w poszczególnych państwach były różne. Oficjalne źródła, które sprawdziliśmy, nie podają odrębnej daty wyłączenia fazy 4 w GB.
Korekta: wcześniejsza wersja tego artykułu podawała, że UK przeszło na fazę 5 w lutym 2024 r. Według HMRC pierwszy etap NCTS5 ruszył w GB 1 lipca 2024 r., a reguły końcowe — 21 stycznia 2025 r.
Co zmieniło się w danych zgłoszenia tranzytowego?
Według materiału DG TAXUD dla przedsiębiorców (NCTS 5 — Additional information for traders) najważniejsza zmiana fazy 5 to obowiązek deklarowania towarów na poziomie przesyłki (house consignment). Zgłoszenie ma teraz cztery poziomy danych:
- poziom zgłoszenia,
- przesyłka główna (master consignment),
- przesyłka (house consignment),
- pozycja towarowa w ramach przesyłki.
W fazie 4 były tylko nagłówek i pozycje. Teraz jedno zgłoszenie może objąć do 1999 przesyłek i maksymalnie 1999 pozycji towarowych (według HMRC do 999 pozycji w jednej przesyłce). HMRC zastrzega, że wiele przesyłek w jednym zgłoszeniu da się zadeklarować tylko przez oprogramowanie (własne lub zewnętrzne), a nie przez bezpłatny portal internetowy NCTS.
Dane na poziomie pozycji. Kod towaru jest obowiązkowy dla każdej pozycji — co najmniej pierwsze 6 cyfr kodu HS. Przy procedurze „eksport, a następnie tranzyt” KE wymaga 8-cyfrowego kodu CN i numeru MRN eksportu jako dokumentu poprzedniego. Gdy wcześniej nie podawałeś kodów towarów w T1, zacznij od uporządkowania danych do T1.
Dokument poprzedni N830. HMRC zaleca, aby kod N830 (rodzaj dokumentu poprzedniego) podawać wyłącznie na poziomie przesyłki, a nie pozycji. Błędne użycie na poziomie pozycji może skończyć się odrzuceniem komunikatów i brakiem walidacji MRN w GMR. Przy tranzycie towarów eksportowanych z GB lub z Irlandii Północnej reguła HMRC GB001 wymaga powiązania tranzytu z MRN zgłoszenia eksportowego z CDS. W ramach obejścia zamiast N830 stosuje się kod NMRN (dokument poprzedni) albo NZZZ (dokument potwierdzający).
EORI. Według poradnika HMRC do korzystania z NCTS w UK potrzebny jest numer EORI albo numer identyfikacyjny przedsiębiorcy z kraju CTC, a także gwarancja. Dokumenty KE o fazie 5, które sprawdziliśmy, nie opisują obowiązku EORI jako nowości tej fazy.
Nowe funkcje procedury w fazie 5
- Zgłoszenie złożone przed przedstawieniem towarów (pre-lodged). Według KE zgłoszenie tranzytowe można złożyć do 30 dni przed faktycznym przewozem. HMRC dodaje, że takie zgłoszenie da się zmienić przed jego ostatecznym przyjęciem.
- Incydent w trakcie przewozu. Zdarzenia na trasie zgłasza się na bieżąco do najbliższego urzędu właściwego dla incydentu (office of incident).
- Interfejs z AES. Program prac UKC zalicza do kroku 2 m.in. zharmonizowany interfejs z systemem eksportowym AES, zgłoszenie z ograniczonym zestawem danych oraz formalności w urzędzie wyjścia dla tranzytu.
- Krok 1 (rdzeń). Obejmuje m.in. standardowe zgłoszenie, uproszczenia dla upoważnionego nadawcy i upoważnionego odbiorcy, zmianę i unieważnienie zgłoszenia, zmianę trasy (w urzędzie tranzytowym i przeznaczenia) oraz poszukiwania i pobór należności.
TAD i MRN po fazie 5
HMRC informuje, że od stanu końcowego fazy 5 kierowca nie musi już obowiązkowo wieźć papierowego tranzytowego dokumentu towarzyszącego (TAD), a MRN może być okazany elektronicznie. W procedurze awaryjnej (Business Continuity) od 21 stycznia 2025 r. papierowy TAD zastąpił dokument SAD (C88).
MRN tranzytu ma według HMRC 18 znaków, np. 22GB00005112345678. Kolejno są to: rok, kod kraju, urząd wyjścia i unikalny identyfikator. W sprawdzonych dokumentach HMRC i KE nie opisano zmiany formatu MRN w fazie 5. Poprzednia wersja artykułu sugerowała taką zmianę — usunęliśmy to twierdzenie jako niepotwierdzone. Nie myl też MRN tranzytu z MRN importowym — różnice wyjaśniamy tutaj.
Tranzyt UE→GB: MRN tranzytu w GMR
Przy przewozie z UE do Wielkiej Brytanii w procedurze wspólnej przez porty GVMS GMR zawiera MRN tranzytu wygenerowany w NCTS. GOV.UK wymaga dodania do GMR wszystkich MRN tranzytu przed odprawą w porcie (check-in). Do GMR nie wpisuje się numerów powiązanych zgłoszeń importowych. MRN deklaracji ENS można dodać dobrowolnie — nie jest obowiązkowy. Gdy NCTS w urzędzie wyjścia jest niedostępny, w GMR wybiera się procedurę ręczną (Manual Transit Procedure), a towarom towarzyszy wersja offline TAD.
Co dalej: faza 6 od 2026 r.
Faza 5 nie objęła danych bezpieczeństwa i ochrony dla towarów wprowadzanych do UE. Tę lukę zamyka NCTS Phase 6, czyli powiązanie NCTS z systemem ICS2. HMRC uruchomił NCTS6 w GB i NI 1 czerwca 2026 r., a Polska wdrożyła fazę 6 3 sierpnia 2026 r. Jeśli Twoje oprogramowanie lub procedury nadal opisują „aktualną fazę 5”, sprawdź je pod kątem fazy 6.
Checklista dla spedytora i importera
- Każda pozycja w zgłoszeniu ma co najmniej 6-cyfrowy kod HS.
- Przesyłki (house consignments) są rozdzielone zgodnie z dokumentami przewozowymi.
- Kod N830 występuje tylko na poziomie przesyłki (z zastrzeżeniem reguły GB001 przy eksporcie z GB).
- Wszystkie MRN tranzytu są w GMR przed check-in w porcie GVMS.
- Oprogramowanie obsługuje aktualną wersję komunikatów (w 2026 r. — fazę 6).
Jeśli nie chcesz utrzymywać własnego oprogramowania NCTS, zgłoszenie tranzytowe może złożyć agencja celna jako Twój przedstawiciel. Zobacz usługę tranzytu T1/T2, a koszty sprawdzisz w cenniku.
Źródła oficjalne
- Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2023/2879 — program prac UKC, projekt 9 „UCC NCTS upgrade”: EUR-Lex
- Rozporządzenie (UE) nr 952/2013 (UKC), art. 6 i 226–236: EUR-Lex
- Komisja Europejska, „The full take-off of NCTS-P5 is being achieved!” (20.01.2025): taxation-customs.ec.europa.eu
- DG TAXUD, NCTS — strona systemu: taxation-customs.ec.europa.eu
- HMRC, New Computerised Transit System phase 5 — ocena wpływu: GOV.UK
- HMRC, newsletter tranzytowy „January 2025: NCTS Phase 5 final state rules recap”: GOV.UK
- GOV.UK, Create a goods movement reference: GOV.UK
- GOV.UK, Transit Manual Supplement, sekcja 4: GOV.UK
- GOV.UK, Using the New Computerised Transit System: GOV.UK
Stan prawny i źródła sprawdzone 25.10.2026.
FAQ
Kiedy NCTS Phase 5 zaczęła obowiązywać w UK? Według HMRC NCTS5 phase 1 ruszyła 28 czerwca 2024 r. w Irlandii Północnej i 1 lipca 2024 r. w Wielkiej Brytanii. Reguły końcowe (final state) obowiązują w GB i NI od 21 stycznia 2025 r.
Czy NCTS Phase 5 dotyczyła tylko UK? Nie. Faza 5 wynika z programu prac Unijnego Kodeksu Celnego (decyzja (UE) 2023/2879). Okres przejściowy w UE skończył się 21 stycznia 2025 r., a według HMRC tego dnia wszystkie kraje Konwencji CTC wdrożyły wersję końcową.
Co jest najważniejszą zmianą danych w fazie 5? Deklarowanie towarów na poziomie przesyłki (house consignment): zgłoszenie ma cztery poziomy danych, mieści do 1999 pozycji (do 999 w jednej przesyłce), a dla każdej pozycji obowiązkowy jest co najmniej 6-cyfrowy kod HS.
Czy w fazie 5 zmienił się format MRN? W sprawdzonych dokumentach HMRC i Komisji Europejskiej nie opisano zmiany formatu MRN w fazie 5. MRN tranzytu ma 18 znaków, np. 22GB00005112345678.
Czy kierowca musi wieźć papierowy TAD? Według HMRC od stanu końcowego fazy 5 papierowy TAD nie jest obowiązkowy, a MRN można okazać elektronicznie. Papierowy TAD stosuje się w procedurze awaryjnej, gdzie od 21 stycznia 2025 r. zastąpił dokument SAD.
Co wpisać do GMR przy tranzycie z UE do GB? Wszystkie MRN tranzytu z NCTS, przed check-in w porcie GVMS. Numerów powiązanych zgłoszeń importowych się nie wpisuje, a MRN deklaracji ENS jest opcjonalny.
Disclaimer: Informacje na stronie mają charakter operacyjno-informacyjny i nie stanowią porady prawnej ani podatkowej. Stan na dzień aktualizacji — przepisy i systemy celne mogą się zmieniać.
Masz podobny case?
Wyslij 3 informacje: towar, trasa, Incoterm — wrócimy z właściwą ścieżką odprawy.