Dokument T1 – co to jest i jak działa procedura tranzytu T1

Czym jest dokument T1 i co znaczy „T-1”

T1 (zapisywany też jako T-1 albo „T 1”) to oznaczenie tranzytu dla towarów nieunijnych. Według wytycznych HMRC w Common Transit Convention (CTC) towary są albo nieunijne (T1), albo unijne (T2). Tranzyt przenosi rozliczenie z granic po drodze do miejsca przeznaczenia: zgodnie z informacją Komisji Europejskiej zawiesza cła, podatki i środki polityki handlowej, a odprawa odbywa się w punkcie docelowym.

Przykład z handlu UK–Polska: według HMRC towary wywożone z Wielkiej Brytanii do UE lub innego kraju CTC deklaruje się jako T1 (wyjątek dotyczy towarów unijnych w obrocie w obrębie Irlandii Północnej, które mają status T2). Jeśli planujesz otworzyć lub zamknąć tranzyt w realnym ruchu, zobacz stronę obsługa tranzytu T1/T2.

Gdzie można używać tranzytu T1 – kraje Common Transit Convention

HMRC wskazuje, że z tranzytu można korzystać między Wielką Brytanią, UE i innymi krajami CTC. Należą do nich m.in. Islandia, Liechtenstein, Norwegia, Szwajcaria, Turcja, Macedonia Północna, Serbia, Ukraina, Gruzja, Mołdawia i Czarnogóra. Towar może jechać drogą lądową, lotniczą, kolejową lub morską. Szerzej o konwencji piszemy w artykule Common Transit Convention (CTC).

Procedura tranzytu T1 krok po kroku

1. Przygotowanie. Posiadacz procedury potrzebuje numeru EORI, dostępu do NCTS i gwarancji. Dla towarów w wolnym obrocie wytyczne HMRC wymagają ponadto numeru wpisu CDS.
2. Zgłoszenie w NCTS. Deklaracja tranzytowa jest składana w systemie NCTS. Błędy trzeba poprawić przed przyjęciem. Po przyjęciu urząd wyjścia weryfikuje zgłoszenie, system nadaje numer MRN, a Border Force zezwala na przewóz.
3. Przewóz. Kierowca ma przy sobie MRN, elektronicznie lub jako kod kreskowy. Na kolejnych granicach i w urzędach tranzytowych dopełnia się wymaganych formalności. Gdy trasa obejmuje port z systemem GVMS, trzeba też numeru GMR.
4. Przedstawienie towaru. Na końcu trasy towar i MRN (na portach GVMS także numer GMR) przedstawia się w urzędzie przeznaczenia albo u upoważnionego odbiorcy.
5. Rozliczenie (discharge). Po zapisaniu zadowalających wyników kontroli w miejscu przeznaczenia ruch jest automatycznie rozliczany, a gwarancja zwalniana.
6. Dalsza procedura celna. Rozliczenie tranzytu nie kończy kontroli celnej. Towar nieunijny trzeba jeszcze objąć inną procedurą, np. dopuszczeniem do obrotu.

Jak wygląda dokument T1 – wzór, TAD i numer MRN

Szukając „dokumentu T1 – wzoru”, warto wiedzieć, że od wdrożenia NCTS deklaracja jest elektroniczna, więc nie ma papierowego formularza do samodzielnego wypełnienia. Najważniejszy jest MRN, czyli numer referencyjny ruchu. Dokument TAD (Transit Accompanying Document) jest według HMRC opcjonalny: zawiera MRN w postaci numerycznej i kodu kreskowego, a MRN można okazać także cyfrowo. Papierowy TAD nie musi już jechać z towarem.

Wydruk papierowy bywa potrzebny w procedurze ciągłości działania (Business Continuity Procedure). HMRC uruchamia ją, gdy NCTS jest niedostępny dłużej niż 2 godziny i nie ma ustalonego czasu naprawy. Wtedy nie nadaje się MRN, a w deklaracji wpisuje się numer z pieczęci urzędu wyjścia. Różnice między MRN tranzytowym a importowym opisujemy w artykule Transit MRN a import MRN.

T1 czy T2 – różnica i status towaru

Status towaru decyduje o rodzaju deklaracji. T1 oznacza towar nieunijny, T2 towar unijny. Gdy towar nie ma statusu unijnego (np. wywożony z Wielkiej Brytanii po Brexicie), stosuje się T1. Dowód statusu unijnego (T2L) to osobny dokument, a według HMRC papierowy T2L nie jest już ważnym dowodem. HMRC opisuje też status krajowy „TGB” dla towarów krajowych w obrocie wewnątrz Wielkiej Brytanii. To odrębna kategoria, nie T1.

Kto odpowiada za tranzyt T1 i jaki jest termin

Zgodnie z Transit Manual Supplement posiadacz procedury musi zapewnić, że towar dotrze w całości do urzędu przeznaczenia w wyznaczonym terminie. Odpowiedzialność dzielą przewoźnik i odbiorca, którzy przyjmują towar, wiedząc że jest w tranzycie. Termin ustala urząd wyjścia, zależnie od odległości i środka transportu. Zwykle maksymalnie to 8 dni dla przewozów do UE i 4 dni dla przewozów w UK, z innym limitem dla Turcji (14 dni).

Podział ról (nadawca, spedytor, przewoźnik) i ryzyka opisujemy szczegółowo w artykule Tranzyt T1 od strony spedytora.

Gwarancja w tranzycie T1

Tranzyt wymaga gwarancji. Według HMRC kwota ma pokryć wszystkie potencjalne cła i podatki ze wszystkich przewozów w tranzycie jednocześnie. Liczy się ją według najwyższych stawek (cło, VAT, akcyza) dla danego towaru. Jeżeli nie da się ustalić potencjalnego długu, można przyjąć równowartość 10 000 euro w funtach albo ustalić inną kwotę z HMRC.

• Gwarancja generalna (CCG) obejmuje wiele przewozów. Jest wymagana, gdy korzystasz z tranzytu więcej niż 3 razy w 12 miesiącach albo chcesz uzyskać status upoważnionego nadawcy.
• Gwarancja indywidualna to zabezpieczenie jednego przewozu. Zapewnia ją gwarant, a w innych wariantach także depozyt gotówkowy lub vouchery.
• W deklaracji podajesz numer referencyjny gwarancji (GRN) i kod dostępu.

Zwolnienie gwarancji następuje dopiero po dojeździe towaru i przedstawieniu go razem z MRN. Więcej w artykułach Co to jest gwarancja celna oraz Gwarancja tranzytowa w CTC.

T1 w przewozach UK–Polska: GVMS, GMR i zamknięcie w UE

Praktyczny scenariusz dla polskich firm: towar z Wielkiej Brytanii jedzie do Polski albo innego kraju UE jako T1, a odprawa importowa następuje w miejscu przeznaczenia. W drugą stronę, przy wwozie do Wielkiej Brytanii w tranzycie, HMRC zaleca sprawdzić, czy na trasie jest port GVMS. Na takim porcie loguje się do GVMS, uzyskuje GMR i wpisuje MRN, a numer GMR przekazuje operatorowi promu przy odprawie. Według HMRC GVMS nie zamyka ruchu tranzytowego. Zamknięcie następuje w urzędzie przeznaczenia. Sprawdź jak uzyskać GMR, a o obowiązkach przy wjeździe do UK zobacz usługę GMR/GVMS.

Jeśli towar kończy tranzyt w porcie i nie zgłosisz się do urzędu przeznaczenia, HMRC ostrzega, że może to opóźnić zwolnienie gwarancji. Opis przypadków znajdziesz w artykule o tranzycie przez kilka krajów i T1 z UK do Francji.

Odprawa celna po T1 – co dzieje się na miejscu przeznaczenia

T1 nie jest odprawą importową: to przewóz pod zawieszeniem. Gdy ruch się kończy, importer albo jego przedstawiciel musi zgłosić towar do dopuszczenia do obrotu lub innej procedury celnej. Dotyczy to zarówno Polski (np. gdy tranzyt kończy się w Trójmieście lub innym urzędzie), jak i Wielkiej Brytanii. Przedstawicielem w odprawie może być agencja celna. Easy Clearance jest agencją celną zarejestrowaną w CDS, z numerem EORI UK. Co przygotować do odprawy, opisuje artykuł o numerze EORI.

Uproszczenia: upoważniony nadawca i odbiorca

Firmy wykonujące tranzyt regularnie mogą ubiegać się o status upoważnionego nadawcy (authorised consignor) lub odbiorcy (authorised consignee). Wymagają one m.in. numeru EORI i numeru VAT, wskazania osoby odpowiedzialnej za zgodność oraz opisu systemów IT i ewidencji. Upoważniony odbiorca otrzymuje komunikaty z NCTS, sprawdza towar po dojeździe i wysyła do urzędu przeznaczenia powiadomienie o przybyciu. Zobacz Authorised Consignee UK.

Co przygotować przed otwarciem T1

• faktura handlowa z opisem towaru i listą pakunkową (ilości, waga, opakowania),
• kod HS/CN i kraj pochodzenia,
• numer EORI strony odpowiedzialnej (w UK: EORI GB, w UE: EORI kraju),
• dane przewoźnika, pojazdu i trasy (urzędy tranzytowe, ewentualny port GVMS),
• gwarancja z numerem GRN i kodem dostępu,
• numer EORI odbiorcy i adres urzędu lub miejsca przeznaczenia.

Wiele opóźnień wynika z niespójności między fakturą, listą pakunkową i klasyfikacją taryfową, dlatego dane warto zestawić przed wysyłką. Przy częstych przewozach pomaga stały szablon danych.

Najczęstsze pytania o dokument T1

Co to jest dokument T1?

Dokument T1 to deklaracja tranzytowa dla towarów nieunijnych (tzw. external transit). Składa się ją elektronicznie w systemie NCTS, a po przyjęciu system nadaje numer MRN. Towar może wtedy jechać do urzędu przeznaczenia bez rozliczania cła i podatków na każdej granicy, a odprawa następuje po zakończeniu tranzytu.

Czym różni się T1 od T2?

W Common Transit Convention towary nieunijne mają status T1, a towary unijne status T2. W praktyce T1 dotyczy towarów, które nie mają statusu unijnego, np. po wywozie z Wielkiej Brytanii do UE, a T2 towarów z unijnym statusem celnym. Wyjątek dotyczy m.in. towarów unijnych w ruchu w obrębie Irlandii Północnej.

Jak wygląda dokument T1 i czy jest wzór?

Deklaracja T1 jest elektroniczna, więc nie ma jednego papierowego wzoru do wypełnienia. Kierowca musi mieć numer MRN w formie elektronicznej lub kodu kreskowego. Papierowy dokument TAD nie jest już wymagany. Wersję papierową stosuje się głównie wtedy, gdy NCTS jest niedostępny i obowiązuje procedura ciągłości działania.

Kto zamyka tranzyt T1 i do kiedy?

Za dotarcie towaru w całości do urzędu przeznaczenia w wyznaczonym terminie odpowiada posiadacz procedury (principal). Termin ustala urząd wyjścia. Zwykle maksymalnie wynosi 8 dni dla przewozów do UE i 4 dni dla przewozów w UK. Towar i MRN trzeba przedstawić w urzędzie przeznaczenia albo u upoważnionego odbiorcy.

Czy do T1 potrzebna jest gwarancja?

Tak, tranzyt jest zabezpieczony gwarancją, która ma pokryć potencjalny dług celny. Gwarancja generalna (CCG) jest wymagana, jeśli przewozisz towary w tranzycie więcej niż 3 razy w ciągu 12 miesięcy albo chcesz zostać upoważnionym nadawcą. Przy mniejszej liczbie przewozów możliwa jest gwarancja indywidualna. Gwarancja jest zwalniana po zakończeniu przewozu.

Czy T1 to to samo co odprawa celna?

Nie. T1 odracza rozliczenie cła i podatków do miejsca przeznaczenia, ale go nie zastępuje. Po zakończeniu tranzytu towar nadal podlega kontroli celnej i trzeba zgłosić go do kolejnej procedury, np. dopuszczenia do obrotu. Odprawę importową składa się więc osobno, po przyjeździe towaru.

Co jeśli T1 nie zostanie zamknięte?

Niezamknięty tranzyt może opóźnić zwolnienie gwarancji, a przy powtarzających się naruszeniach grozi ostrzeżeniem lub karą cywilną. Dlatego po dojeździe trzeba od razu przedstawić towar w urzędzie przeznaczenia. Szczegóły postępowania znajdziesz w artykule o nierozliczonym tranzycie, a w razie wątpliwości skontaktuj się z agencją celną.

Ile kosztuje obsługa T1?

Koszt zależy od liczby pozycji towarowych, trasy i zakresu usługi, dlatego nie podajemy kwot w artykule. Aktualne ceny znajdziesz w cenniku na stronie easyclearance.pl/pricing.html. Do wyceny przygotuj fakturę, listę pakunkową, kody HS, numer EORI i dane trasy.

Źródła oficjalne

• GOV.UK: Check if you can use transit to move goods to the EU and Common Transit countries — GOV.UK / HMRC
• GOV.UK: Transit Manual Supplement – Status of goods (T1 / T2) — GOV.UK / HMRC
• GOV.UK: Transit Manual Supplement – Guarantees — GOV.UK / HMRC
• GOV.UK: Transit Manual Supplement – Common/Union Transit — GOV.UK / HMRC
• GOV.UK: Transit Manual Supplement – Business Continuity Procedure — GOV.UK / HMRC
• GOV.UK: Check the amount of guarantee you need for transit — GOV.UK / HMRC
• GOV.UK: Use the New Computerised Transit System — GOV.UK / HMRC
• GOV.UK: Apply for authorised consignor or consignee status — GOV.UK / HMRC
• GOV.UK: Moving goods into or through Great Britain using Common Transit — GOV.UK / HMRC
• GOV.UK: Importing goods into the UK using transit — GOV.UK / HMRC
• Komisja Europejska: Union and Common Transit — European Commission