IPAFFS UK 2026 – Jak Działa Import Zwierząt, Roślin i Żywności

Co to jest IPAFFS?

IPAFFS (Import of Products, Animals, Food and Feed System) to rządowy system IT zarządzany przez APHA (Animal and Plant Health Agency) — agencję DEFRA (Departament ds. Środowiska, Żywności i Spraw Wiejskich). System działa jako centralny punkt pre-notyfikacji dla wszystkich przesyłek objętych kontrolami sanitarnymi i fitosanitarnymi (SPS — Sanitary and Phytosanitary).

Przed Brexitem importerzy do UK korzystali z unijnego systemu TRACES NT (Trade Control and Expert System). Po 1 stycznia 2021 UK wdrożyła własne rozwiązanie — IPAFFS — które przejęło funkcje TRACES dla importu spoza UE. Od BTOM Phase 2 (2024) IPAFFS obowiązuje również dla importu z krajów UE.

Dlaczego IPAFFS jest ważny dla polskich eksporterów?

Polska jest jednym z największych eksporterów żywności w Europie — mięso, przetwory mleczne, warzywa mrożone, zboża, kwiaty. Znaczna część tych produktów jest eksportowana do Wielkiej Brytanii. Każda taka przesyłka, od 30 kwietnia 2024, wymaga pre-notyfikacji w IPAFFS przed opuszczeniem terytorium Polski/UE.

Jakie towary wymagają IPAFFS?

Towary objęte obowiązkiem IPAFFS dzielą się na kilka kategorii:

Kategoria 1: Zwierzęta żywe

• bydło, świnie, owce, kozy, konie,
• drób (kury, indyki, kaczki),
• zwierzęta towarzyszące (psy, koty — wymagają osobnego wpisu w PETS Travel Scheme),
• pszczoły, jedwabniki,
• zwierzęta akwariowe i zoo.

Kategoria 2: Produkty odzwierzęce (POAO)

• mięso i przetwory mięsne (wędliny, konserwy),
• mleko i przetwory mleczne (sery, masło, jogurty),
• jaja i produkty jajeczne,
• miód i produkty pszczele,
• ryby i owoce morza,
• żelatyna i kolagen,
• tłuszcze zwierzęce.

Kategoria 3: Rośliny i produkty roślinne (PHC)

• rośliny żywe, sadzonki, bulwy,
• owoce i warzywa (wymagane fitosanitarne),
• zboża i nasiona,
• kwiaty cięte,
• drewno i materiały drewnopochodne (w zależności od gatunku i obróbki).

Kategoria 4: Żywność i pasze wysokiego ryzyka (HRFNAO)

• żywność z krajów objętych enhanced controls (lista DEFRA),
• pasze dla zwierząt z określonych krajów,
• suplementy diety i nutraceutyki (zależnie od składu).

Jak działa IPAFFS — procedura krok po kroku

Krok 1: Rejestracja w systemie IPAFFS

Import przez IPAFFS wymaga konta na portalu GOV.UK i aktywnego numeru EORI GB. Rejestracja w IPAFFS jest bezpłatna i zajmuje kilka minut. Można delegować dostęp agentowi (agencji celnej), który składa notyfikacje w imieniu importera.

Krok 2: Złożenie notyfikacji IPAFFS (CHED)

Przed wysyłką towaru z Polski importer (lub jego agent) musi złożyć CHED (Common Health Entry Document) w systemie IPAFFS. Istnieją trzy rodzaje CHED:

Krok 3: Certyfikaty zdrowotne wymagane do IPAFFS

Każda notyfikacja CHED musi być poparta certyfikatem zdrowotnym wystawionym przez właściwy organ w kraju wysyłki. Dla eksportu z Polski:

• Produkty odzwierzęce: Certyfikat Weterynaryjny wystawiany przez Inspekcję Weterynaryjną (Powiatowy Lekarz Weterynarii).
• Rośliny i produkty roślinne: Świadectwo Fitosanitarne wystawiane przez Państwową Inspekcję Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORiN).
• Żywność przetworzona: Health Certificate wystawiony przez Inspekcję Sanitarną (SANEPID) lub właściwy organ.

Certyfikaty muszą być wystawione zgodnie z wzorami akceptowanymi przez DEFRA/APHA — znajdziesz je w bazie IPAFFS pod numerem referencyjnym dla każdego kraju i kategorii towaru.

Krok 4: Kontrola BCP (Border Control Post)

Po przybyciu towaru do UK, jest on kierowany do BCP (Border Control Post) — wyznaczonego punktu kontroli granicznej dla towarów SPS. W UK funkcjonują następujące BCP:

• Dover Cargo — dla ciężarówek przez Kanał La Manche (produkty odzwierzęce, rośliny),
• Folkestone (Eurotunnel) — dla pojazdów przez tunel,
• Felixstowe, Southampton, Tilbury — dla kontenerów morskich,
• Heathrow — dla importu lotniczego,
• Belfast i Larne — dla Irlandii Północnej.

W BCP inspektor APHA weryfikuje CHED z IPAFFS, sprawdza certyfikaty i może zarządzić:

• Kontrolę dokumentową — weryfikacja papierów (100% przesyłek SPS),
• Kontrolę identyfikacyjną — sprawdzenie czy towar odpowiada dokumentom (50% przesyłek),
• Kontrolę fizyczną — oględziny, pobieranie próbek (1–30% zależnie od kategorii ryzyka).

Koszty związane z IPAFFS i kontrolami SPS

Wdrożenie przez UK pełnych kontroli SPS od 2024 roku oznacza nowe opłaty dla importerów. DEFRA introdukowała tzw. Common User Charge (CUC) — opłatę za każde zgłoszenie SPS weryfikowane na BCP:

• Produkty odzwierzęce: od £10 do £29 za każde CHED-P/D,
• Rośliny i produkty roślinne: od £1 do £10 za CHED-PP.

Do tego dochodzi koszt odprawy importowej w Easy Clearance: od 45 £ do 150 £. Podane widełki są orientacyjne — dokładna wycena po przesłaniu dokumentów. Koszt certyfikatów zdrowotnych (wystawianych w Polsce) zależy od organu wystawiającego i rodzaju towaru.

Najczęstsze błędy przy IPAFFS

1. Zbyt późna notyfikacja — złożenie CHED po wyjeździe ciężarówki z Polski, bez buforu na poprawki.
2. Niezgodność danych — różnice między CHED, certyfikatem weterynaryjnym a fakturą handlową (np. inna waga, inna partia).
3. Nieaktualne certyfikaty — certyfikat wystawiony ponad 10 dni przed przybyciem do BCP może być odrzucony.
4. Brak zgłoszenia dla towarów mieszanych — przesyłka zawierająca zarówno towary SPS jak i nie-SPS wymaga IPAFFS dla całości.
5. Błędny BCP — wskazanie niewłaściwego punktu kontroli w CHED powoduje przekierowanie przesyłki.

Powiązane artykuły

• BTOM Phase 5 — kontrole graniczne UK 2026
• Checklist importowy UK — dokumenty do odprawy