Odprawa celna Wielka Brytania – Irlandia: co składa eksporter, importer i przewoźnik

Najpierw ustal kierunek: Republika Irlandii czy Irlandia Północna

W wyszukiwarce „Irlandia” oznacza dwa różne reżimy celne. Republika Irlandii jest w UE, więc dla Wielkiej Brytanii każdy przewóz tam i z powrotem to eksport lub import ze statusem pełnej odprawy. Irlandia Północna jest częścią Wielkiej Brytanii, a nie UE, ale na mocy Windsor Framework obowiązują tam odrębne procedury i w odniesieniu do towarów stosuje się unijne zasady VAT. Tej drugiej sytuacji dotyczy osobna sekcja poniżej oraz artykuły o eksporcie do Irlandii Północnej i o przesyłkach GB→NI.

Eksport z Wielkiej Brytanii do Irlandii: kroki po stronie UK

Zgodnie z przewodnikiem GOV.UK eksport z Anglii, Walii i Szkocji wymaga numeru EORI zaczynającego się od GB. Potem przechodzisz przez kilka etapów.

1. Klasyfikacja i faktura. Znajdź kod towarowy, a w fakturze podaj cenę sprzedaży (przy braku sprzedaży wartość rynkową). Faktura oraz ewentualne licencje i świadectwa muszą jechać z towarem.
2. Deklaracja eksportowa w CDS. Możesz przygotować ją sam albo zlecić agentowi celnemu. Deklaracja eksportowa może jednocześnie pełnić rolę zgłoszenia bezpieczeństwa (tzw. combined export declaration), więc osobny exit summary nie jest wtedy potrzebny.
3. GMR, jeśli port korzysta z GVMS. Do GMR wpisujesz DUCR z deklaracji eksportowych oraz MRN exit summary, gdy jest wymagany.
4. Dokumenty irlandzkiego importera. Importer w Irlandii składa elektroniczną deklarację importową do irlandzkiej administracji, przez oprogramowanie celne lub brokera.
5. VAT. Eksport może być opodatkowany stawką 0%, jeśli spełniasz warunki. Zachowaj faktury i dokumenty celne, a w księgach VAT ujmij także towary ze stawką zerową.

Kto co składa w ruchu GB → Irlandia

Dokument lub zgłoszenie	Kto odpowiada	System
Deklaracja eksportowa (z danymi bezpieczeństwa)	Eksporter lub jego agent celny	CDS (UK)
GMR	Podmiot zarejestrowany w GVMS	GVMS (UK)
ENS przed wyjazdem z GB	Przewoźnik	zgłoszenie do irlandzkiej administracji celnej (ICS2)
PBN dla promu RoRo	Przewoźnik drogowy (haulier)	system irlandzkiej administracji
Deklaracja importowa w Irlandii	Importer lub jego broker	oprogramowanie celne lub broker (Irlandia)

GMR i GVMS: Holyhead, Liverpool, Fishguard i Pembroke

GVMS łączy w jednym numerze GMR referencje wszystkich deklaracji dla pojazdu, przyczepy lub kontenera. Przy odprawie przewoźnik porównuje GMR z numerem pojazdu, przyczepy lub kontenera, a pojazd bez ważnego GMR jest zawracany.

Przy imporcie do Wielkiej Brytanii GVMS jest dla przewozów RoRo zawsze obowiązkowy m.in. w Fishguard, Heysham, Holyhead, Liverpool, Pembroke, Dover, Eurotunnel i Newhaven. Przy eksporcie z Wielkiej Brytanii wymagana jest deklaracja eksportowa typu „arrived”, gdy wyjeżdżasz z jednego z poniższych portów z danym przewoźnikiem:

• Holyhead: Irish Ferries lub Stena Line,
• Liverpool: Stena Line lub CLdN,
• Fishguard: Stena Line,
• Pembroke: Irish Ferries,
• Heysham: Stena Line lub CLdN.

Lista portów i przewoźników zmienia się, dlatego przed rezerwacją promu sprawdź jej aktualną wersję na GOV.UK. Szczegóły pozyskania numeru opisaliśmy w artykule GMR i GVMS, a awarie na granicy w tekście Brak GMR na granicy UK.

Import do Irlandii z Wielkiej Brytanii: ENS, deklaracja i PBN

Irlandzka administracja (Revenue) wymaga od importera towarów z GB elektronicznej deklaracji importowej. Składa się ją przez oprogramowanie celne albo przez brokera. Oprócz niej obowiązują dwa zgłoszenia przewoźnika:

• ENS (Entry Summary Declaration) musi trafić do irlandzkiej administracji, zanim towar opuści Wielką Brytanię. Odpowiada za niego przewoźnik, ale importer powinien się upewnić, że ten zna swoje obowiązki.
• PBN (Pre-Boarding Notification) dotyczy promów RoRo, z ładunkiem akompaniowanym i nieakompaniowanym. Wystarczy jeden PBN na pojazd, a pojazd bez ważnego PBN nie wjedzie na prom w GB.

Różnicę między ENS do UK a ENS do UE wyjaśniamy w tekstach ENS UK: kto składa Safety and Security GB oraz ENS do UK krok po kroku.

Import z Irlandii do Wielkiej Brytanii

Towary z Republiki Irlandii wjeżdżające do Anglii, Walii lub Szkocji to import z kraju spoza UK. Potrzebujesz więc numeru EORI zaczynającego się od GB, kodu towarowego i wartości celnej oraz deklaracji importowej w CDS. Większość importerów korzysta z agenta celnego albo spedytora.

• ENS do Wielkiej Brytanii. Zgłoszenie bezpieczeństwa składa się w usłudze Safety and Security GB przed przybyciem towaru, nawet z 200-dniowym wyprzedzeniem. Odpowiada za nie przewoźnik, który może zlecić to agentowi celnemu. Firma bez siedziby w GB potrzebuje EORI z prefiksem GB.
• GMR. W portach GVMS wpisujesz do niego m.in. numer pojazdu lub przyczepy oraz referencje deklaracji importowej złożonej w CDS.
• Cło. Zerowa stawka na podstawie umowy UK–UE wymaga spełnienia preferencyjnych reguł pochodzenia. Towary, które ich nie spełniają, mogą podlegać standardowym stawkom, czyli UK Global Tariff.
• VAT importowy. Firma zarejestrowana w UK jako płatnik VAT może rozliczyć go w deklaracji VAT (postponed VAT accounting) zamiast płacić przy granicy. Musi mieć prawo dysponowania towarem i podać numer VAT w deklaracji.

Rozliczenie cła i VAT przy imporcie opisujemy w artykule Cło i VAT z UK do Polski, a ogólne zasady eksportu w checklistcie eksportu UK.

Eksport z Irlandii do Wielkiej Brytanii

Z perspektywy Irlandii wysyłka do GB to eksport. Eksporter składa elektroniczną deklarację eksportową do irlandzkiej administracji, przez oprogramowanie celne lub brokera. Zwykle zawiera ona dane bezpieczeństwa (S&S). Jeśli ich nie ma, przewoźnik odpowiada za złożenie zgłoszenia EXS. Dla promów RoRo haulier składa PBN na podstawie danych od eksportera. Po stronie brytyjskiej importer rozlicza towar jak w poprzedniej sekcji. Wymogi irlandzkie sprawdzaj na stronie revenue.ie, bo to ona jest źródłem prawdy dla tej części trasy.

Tranzyt przez Wielką Brytanię (landbridge)

Wielka Brytania bywa mostem lądowym między Irlandią a resztą UE. Wtedy towar jedzie pod procedurą tranzytu, a nie jako eksport i import w GB. Z perspektywy irlandzkiej administracji wygląda to tak:

• Irlandia → UE przez GB. Eksporter składa elektroniczną deklarację tranzytową do irlandzkiej administracji, przez oprogramowanie celne lub brokera, i potrzebuje gwarancji tranzytowej. PBN musi być złożony przed wyjazdem z Irlandii, a pojazd nie wjedzie na prom do GB bez ważnego PBN lub GMR.
• UE → Irlandia przez GB. Eksporter w innym państwie UE składa deklarację tranzytową w NCTS. Przed opuszczeniem UE przewoźnik wpisuje MRN do GVMS i potrzebuje brytyjskiego EORI. Importer w Irlandii musi poprawnie zamknąć tranzyt w miejscu przeznaczenia, a ENS musi być złożony, zanim towar opuści GB.

W brytyjskiej terminologii towary bez statusu unijnego mają status T1, a unijne T2. Brytyjskie towary krajowe po cle wywożone do UE deklaruje się w tranzycie jako T1. Szczegóły działania dokumentu opisaliśmy w artykule Dokument T1: co to jest i jak działa.

Returned Goods Relief w ruchu UK–Irlandia

Ulga Returned Goods Relief pozwala ponownie wprowadzić do Wielkiej Brytanii towar, który wcześniej wywieziono z UK, bez ponownego cła i, przy spełnieniu warunków, bez VAT. Według GOV.UK towar musi wrócić w niezmienionym stanie (poza pracami utrzymaniowymi), w ciągu 3 lat od wywozu, a w momencie wywozu miał być w wolnym obrocie w GB. Aby uzyskać ulgę w VAT, eksporter i importer muszą być tą samą osobą, a przy odprawie trzeba przedstawić oryginalną deklarację eksportową. Więcej o zwrotach przeczytasz w artykule Zwrot towaru z UK: Returned Goods Relief.

Dane w CDS: kody dla exit summary

Jeśli towar wymaga samego exit summary, bez deklaracji eksportowej, składasz go w CDS jako zestaw danych C21e. Procedura jest podzielona na dwa elementy: DE 1/10 oraz DE 1/11. Dla eksportu towarów unijnych w DE 1/10 używa się kodu 0012, dla reeksportu towarów spoza Unii kodu 0014, a w DE 1/11 kod „17X” oznacza deklaracje bezpieczeństwa. Pełny opis wypełniania znajdziesz w UK Trade Tariff: volume 3 for CDS.

Irlandia Północna: czy potrzebna jest odprawa

Przy przewozie z Wielkiej Brytanii do Irlandii Północnej składasz deklaracje, a od strony celnej decyduje to, czy towar jest „not at risk” w rozumieniu UKIMS. Firmy z autoryzacją UK Internal Market Scheme mogą użyć uproszczonego zestawu Internal Market Movement Information. Przesyłki B2B, które nie jadą w ramach UKIMS, przechodzą pełne procedury celne i mogą podlegać unijnym stawkom cła. Paczki dla konsumentów nie wymagają deklaracji celnej. EORI z prefiksem XI bywa potrzebny.

W drugą stronę, przy przewozie kwalifikujących się towarów z Irlandii Północnej do GB, deklaracje importowe nie są wymagane. Deklaracje nie są też potrzebne dla towarów jadących bezpośrednio między Irlandią Północną a UE. Firmy handlujące z UE z Irlandii Północnej muszą na dokumentach dla unijnych klientów i dostawców używać prefiksu XI przed brytyjskim numerem VAT.

Co przygotować przed zleceniem odprawy

• numer EORI (GB dla eksportu z GB lub importu do GB) i dane stron transakcji,
• fakturę, listę pakunkową i kody towarowe,
• trasę, port, przewoźnika i numer pojazdu lub przyczepy,
• informację, kto jest importerem w kraju przeznaczenia i czy ma własnego brokera,
• decyzję, czy towar jedzie jako eksport/import, czy pod tranzytem.

Koszt zależy od liczby pozycji i trasy, dlatego aktualne stawki znajdziesz wyłącznie w cenniku: easyclearance.pl/pricing.html. Dla stałych przewozów warto też przejrzeć zestawienie GVMS, GMR, ENS i EXS.

Najczęstsze pytania o odprawę celną UK–Irlandia

Czy do Irlandii Północnej potrzebna jest odprawa celna?

Tak, przy przewozie z Wielkiej Brytanii do Irlandii Północnej trzeba złożyć deklaracje, ale zasady są inne niż dla Republiki Irlandii. Firmy z autoryzacją UKIMS mogą użyć uproszczonego zestawu danych dla towarów „not at risk”. Pozostałe przesyłki B2B wymagają pełnych procedur celnych. Ruch bezpośrednio między Irlandią Północną a UE nie wymaga deklaracji.

Czy Irlandia Północna jest w Unii Europejskiej?

Nie. Irlandia Północna jest częścią Wielkiej Brytanii, a nie państwa członkowskiego UE. Zgodnie z Windsor Framework w odniesieniu do towarów nadal stosuje się tam unijne zasady VAT. To odróżnia ją od Republiki Irlandii, która jest w UE i do której stosuje się zwykłe procedury eksportu z Wielkiej Brytanii.

Jakie dokumenty są potrzebne do eksportu z Wielkiej Brytanii do Irlandii?

Potrzebujesz numeru EORI zaczynającego się od GB, kodu towarowego, faktury z wartością towaru oraz deklaracji eksportowej w CDS. Do tego dochodzą ewentualne licencje i świadectwa, które muszą jechać z towarem. Importer w Irlandii składa własną deklarację importową, a przewoźnik zgłoszenie ENS i PBN.

Czy na promie do Irlandii potrzebny jest numer GMR?

W portach, w których GVMS jest obowiązkowy dla ruchu RoRo, tak: bez ważnego GMR pojazd zostanie zawrócony na odprawie. Dotyczy to m.in. Holyhead, Liverpool, Fishguard i Pembroke. Dodatkowo irlandzka administracja wymaga zgłoszenia PBN dla promów RoRo. Aktualną listę portów i przewoźników sprawdź na GOV.UK.

Kto składa ENS przy imporcie do Irlandii z Wielkiej Brytanii?

ENS musi dotrzeć do irlandzkiej administracji celnej, zanim towar opuści Wielką Brytanię. Odpowiada za niego przewoźnik, ale importer powinien upewnić się, że przewoźnik zna swoje obowiązki, bo błąd powoduje opóźnienia. Deklarację importową składa natomiast importer albo działający w jego imieniu agent celny.

Czy przy imporcie z Irlandii do UK zapłacę cło?

To zależy od pochodzenia towaru. Zero cła na podstawie umowy handlowej UK–UE wymaga spełnienia preferencyjnych reguł pochodzenia. Towary, które ich nie spełniają, mogą podlegać standardowym stawkom UK Global Tariff. Import VAT można rozliczyć w deklaracji VAT, jeśli firma jest zarejestrowana w UK jako płatnik VAT i spełnia warunki.

Czy przy zwrocie towaru z Irlandii mogę skorzystać z Returned Goods Relief?

Do Wielkiej Brytanii tak, jeśli towar wcześniej wyeksportowano z UK, wraca w niezmienionym stanie i nie minęły 3 lata od wywozu. Aby uzyskać ulgę w VAT, eksporter i importer muszą być tą samą osobą.

Czy towary mogą jechać z Irlandii do UE przez Wielką Brytanię?

Tak, w modelu landbridge, ale pod tranzytem. Eksporter w Irlandii składa elektroniczną deklarację tranzytową i potrzebuje gwarancji tranzytowej. Przed wjazdem na prom do Wielkiej Brytanii wymagany jest PBN albo GMR.

Źródła oficjalne

• GOV.UK: Export goods from the UK: step by step — GOV.UK / HMRC
• GOV.UK: Import goods into the UK: step by step — GOV.UK / HMRC
• GOV.UK: List of ports using the Goods Vehicle Movement Service — GOV.UK / HMRC
• GOV.UK: Create a goods movement reference — GOV.UK / HMRC
• GOV.UK: GVMS processes at the border and during crossing — GOV.UK / HMRC
• GOV.UK: Making an exit summary declaration for exports from Great Britain and Northern Ireland — GOV.UK / HMRC
• GOV.UK: Making an entry summary declaration — GOV.UK / HMRC
• GOV.UK: Check when you can account for import VAT on your VAT Return — GOV.UK / HMRC
• GOV.UK: Introduction to rules of origin and claiming duties when trading between the UK and EU — GOV.UK / HMRC
• GOV.UK: Pay less import duty and VAT when re-importing goods to the UK (Returned Goods Relief) — GOV.UK / HMRC
• GOV.UK: Transit Manual Supplement – Status of goods (T1 / T2) — GOV.UK / HMRC
• GOV.UK: Trading and moving goods in and out of Northern Ireland — GOV.UK / HMRC
• GOV.UK: Internal Market Movements from Great Britain to Northern Ireland — GOV.UK / HMRC
• GOV.UK: UK Trade Tariff: volume 3 for CDS — GOV.UK / HMRC
• Revenue.ie: Bringing goods into Ireland from Great Britain — Irish Revenue
• Revenue.ie: Sending goods from Ireland to Great Britain — Irish Revenue
• Revenue.ie: Sending goods from Ireland to an EU Member State through GB — Irish Revenue
• Revenue.ie: Bringing goods into Ireland from an EU Member State through GB — Irish Revenue