Windsor Framework dla przesyłek GB→NI – jakie zmiany dla B2B i B2C [2024–2026]

Handel między Wielką Brytanią kontynentalną (GB: Anglia, Szkocja, Walia) a Irlandią Północną (NI) od 2021 roku jest przedmiotem skomplikowanych negocjacji celnych między UK a UE. Protokół Irlandzki, który początkowo regulował te relacje, spowodował tyle problemów operacyjnych i politycznych, że w marcu 2023 roku zastąpił go Windsor Framework. To szerokie porozumienie polityczne i prawne, które wdrażane jest etapami i ma na celu oddzielenie przepływu towarów przeznaczonych na rynek UK od towarów narażonych na wejście na jednolity rynek UE. Dla firm, spedytorów i konsumentów najważniejsze są zmiany dotyczące paczek — zarówno w handlu B2B (firma-firma) jak i B2C (firma-konsument). Windsor Framework wprowadza uproszczone traktowanie towarów „not at risk” w ramach UKIMS (uproszczone formalności, brak cła), pełną procedurę dla towarów „at risk”, specjalny Personal Package Limit dla prywatnych paczek oraz szereg przepisów dotyczących różnych kategorii towarów. W tym artykule wyjaśniamy co Windsor Framework zmienił w praktyce dla przesyłek GB→NI i co jeszcze ma się zmienić do 2026 roku.

Co Windsor Framework zmienił w odniesieniu do Protokołu Irlandzkiego

Protokół Irlandzki (część Umowy Wystąpienia UK z UE, 2020) nakładał na NI obowiązek stosowania przepisów celnych i sanitarnych UE dla towarów przybywających z GB. Oznaczało to w praktyce, że każda przesyłka z Anglii do Belfastu formalnie przekraczała granicę celną — z deklaracjami importowymi, potencjalnym cłem i kontrolami sanitarnymi.

Windsor Framework (luty 2023, wdrażany od 2023–2025) zmienił to podejście fundamentalnie:

Element	Protokół Irlandzki	Windsor Framework
Podejście	Jedna reguła dla wszystkich towarów	Różnicowanie: "at risk" vs "not at risk"
Deklaracje celne GB→NI	Dla każdej przesyłki	Tylko dla towarów „at risk”
Cło GB→NI	Potencjalne (stawki UE dla towarów bez reguł pochodzenia)	Zero dla „not at risk”
Paczki B2C	Jak towary handlowe	Personal Package Limit — uproszczenia
Kontrole sanitarne	Pełne unijne SPS	Stopniowo redukowane dla towarów „not at risk”

Kluczowa zasada Windsor Framework: towar, który faktycznie nie ryzykuje wejścia na rynek UE, nie powinien podlegać przepisom unijnym. To zmiana filozoficzna — od automatycznego stosowania prawa UE do oceny ryzyka.

Jak działają towary „not at risk” (UKIMS) w ruchu GB→NI

Status „not at risk” (w 2023 r. nazywany „green lane”; obecnie gov.uk mówi o UK internal market system) przysługuje towarom przeznaczonym wyłącznie na rynek UK, które nie trafią do Republiki Irlandii ani na jednolity rynek UE.

Kto może zgłaszać towary jako „not at risk”:

Aby towary mogły zostać zgłoszone jako „not at risk”, muszą być wysyłane przez firmę zarejestrowaną w systemie UKIMS (UK Internal Market Scheme) lub spełniać kryteria dla paczek prywatnych (Personal Package Limit). Szczegóły UKIMS opisujemy w artykule o UK Internal Market Scheme.

Warunki dla towarów „not at risk”:

1. Muszą być przeznaczone dla finalnych odbiorców w NI (konsumentów lub firm prowadzących działalność w NI)
2. Nie mogą być przewidziane do dalszego eksportu do RoI lub UE
3. Muszą być wysyłane przez zarejestrowaną firmę UKIMS lub spełniać kryteria przesyłek prywatnych
4. Muszą być prawidłowo zgłoszone — z powołaniem się na autoryzację UKIMS i status „not at risk”

Co zyskujesz przy towarach „not at risk”:

• Brak deklaracji importowej per przesyłka (raportowanie zbiorcze przez UKIMS)
• Zero cła — nawet dla towarów, które normalnie podlegałyby cłu unijnemu
• Uproszczone kontrole sanitarne dla produktów spożywczych i roślinnych
• Szybsza obsługa w portach NI (Belfaście, Larne)

Towary „at risk” — pełna procedura celna

Towary „at risk” przechodzą pełną procedurę celną — dotyczy to towarów, które są narażone na wejście na rynek UE — np. towary tranzytowe przez NI do RoI, towary przeznaczone do sprzedaży w RoI, lub towary wysyłane przez firmy niezarejestrowane w UKIMS.

Co oznacza status „at risk” w praktyce:

• Pełna deklaracja celna importowa przy wjeździe do NI (jak przy imporcie do UE)
• Cło według stawek unijnych (jeśli towary z UK nie spełniają reguł pochodzenia TCA)
• Pełne kontrole SPS (sanitarne i fitosanitarne) dla żywności, roślin, produktów zwierzęcych
• Dłuższy czas obsługi w porcie

Kiedy towary są traktowane jako „at risk”:

• Firma nie jest zarejestrowana w UKIMS i nie złożyła "Not at Risk" declaration
• Towary są formalnie zadeklarowane jako przeznaczone do dalszego eksportu do RoI
• Towary podlegają specjalnym przepisom unijnym (np. niektóre leki, wyroby medyczne regulowane przez EMA)
• HMRC lub Border Force ma podstawy sądzić, że deklaracja "not at risk" jest nieprawidłowa

Personal Package Limit — przepisy dla paczek prywatnych B2C

Windsor Framework wprowadził specjalny mechanizm dla paczek prywatnych (consumer parcels) wysyłanych z GB do konsumentów w NI. Jest to rozwiązanie odrębne od UKIMS — dedykowane dla ruchu B2C.

Personal Package Limit (PPL): Paczki o wartości poniżej określonego limitu, wysyłane przez firmę lub osobę prywatną z GB do prywatnego konsumenta w NI, kwalifikują się do uproszczonej procedury bez pełnych formalności celnych.

Kluczowe zasady PPL: - Paczki muszą być przeznaczone dla konsumenta prywatnego (nie firmy) - Wartość paczki nie może przekraczać limitu (próg jest przedmiotem negocjacji i aktualizacji — sprawdź aktualne wytyczne HMRC) - Muszą być oznaczone jako przesyłki "UK internal" — z adresem nadawcy w GB i adresem odbiorcy w NI - Royal Mail i inne operatory pocztowe mają uproszczone procedury dla przesyłek w ramach PPL

Praktyczne znaczenie PPL dla e-commerce B2C: Firma z Anglii sprzedająca online i wysyłająca paczki do konsumentów w Belfaście przez Royal Mail lub kuriera może korzystać z PPL bez rejestracji UKIMS — jeśli wartości i warunki są spełnione. To znacząco upraszcza obsługę zamówień B2C do NI dla małych i średnich sklepów internetowych.

Zmiany dla B2B: fulfilment do magazynów w NI

Dla handlu B2B (firma z GB do firmy lub magazynu w NI) sytuacja jest bardziej złożona:

Fulfilment do magazynów NI — kiedy „not at risk”, kiedy „at risk”:

Scenariusz	Ścieżka
Firma GB (UKIMS) wysyła do magazynu NI (UKIMS) — towar zostanie sprzedany klientom w NI	„not at risk”
Firma GB wysyła do magazynu NI, towar następnie eksportowany do RoI	„at risk”
Firma GB bez UKIMS wysyła towary do NI	„at risk” domyślnie
Amazon FBA — towary z UK do magazynów Amazon w NI	„not at risk” (Amazon ma UKIMS)

Not at Risk declaration dla B2B: Firma z GB (UKIMS) wysyłająca do firmy w NI (UKIMS) może złożyć "Not at Risk" declaration. Obie firmy muszą być zarejestrowane i towar musi być przeznaczony na rynek UK.

Co się jeszcze zmieni do 2026 roku

Windsor Framework jest wdrażany etapami. Część przepisów weszła w życie w 2024, inne są planowane na 2025–2026:

Zmiany wdrożone (2023–2024): - UKIMS — rejestracje otwarte, zgłoszenia „not at risk” działają - Personal Package Limit — obowiązuje dla przesyłek B2C - Uproszczone kontrole SPS dla większości produktów spożywczych „not at risk”

Planowane zmiany (2025–2026): - Express Parcel Facility changes — dedykowane udogodnienia dla przesyłek ekspresowych w portach NI (Belfast, Larne). Mają skrócić czas obsługi przesyłek kurierskich. - Dalsze uproszczenia kontroli dla leków i wyrobów medycznych — na razie te kategorie są wyłączone z pełnych uproszczeń dla towarów „not at risk” ze względu na regulacje EMA. - Digital Trade Documents — wprowadzenie w pełni cyfrowych dokumentów handlowych dla ruchu GB→NI, eliminujące papierowe deklaracje. - Rozszerzenie kategorii towarów kwalifikujących się jako „not at risk” — negocjacje UE-UK w toku.

Uwaga: Harmonogram wdrożeń jest negocjowany między UK a UE i może ulec zmianie. Zawsze weryfikuj aktualne wytyczne na gov.uk/guidance/northern-ireland-protocol.

Praktyczne implikacje dla polskich firm działających w UK

Dla polskich firm prowadzących działalność w UK (spółki Ltd., fulfilment, e-commerce):

Scenariusz 1: Magazyn w Anglii, klienci w NI (B2C) Jeśli wysyłasz małe paczki konsumenckie, korzystaj z Personal Package Limit przez Royal Mail lub kuriera. Dla większych wolumenów — uzyskaj autoryzację UKIMS i zgłaszaj towary jako „not at risk”. Bez UKIMS paczka handlowa jest traktowana jako „at risk” z ryzykiem dodatkowych kosztów.

Scenariusz 2: Wysyłka B2B z UK do klienta biznesowego w NI Zarejestruj się do UKIMS (Twoja spółka UK). Upewnij się, że Twój klient w NI też ma UKIMS lub spełnia kryteria "not at risk". Obydwa podmioty muszą złożyć odpowiednie deklaracje.

Scenariusz 3: Import z Polski do UK, sprzedaż do NI Towar importowany z Polski do Anglii przez agencję celną (odprawa importowa w UK), a następnie wysyłany do NI — może zostać zgłoszony jako „not at risk” w ramach UKIMS. Liczy się miejsce wysyłki (GB) i status firmy (UKIMS), nie kraj pochodzenia towaru.

Scenariusz 4: Tranzyt przez NI do RoI Towary przechodzące przez NI do Republiki Irlandii — zawsze „at risk” z pełnymi deklaracjami i potencjalnym cłem UE.