Czy cło płaci nadawca czy odbiorca? Przewoźnik czy właściciel rzeczy?

Kto jest dłużnikiem celnym przy przywozie do UE

Przepisy nie pytają, kto wysłał paczkę, kto ją kupił ani kto prowadzi ciężarówkę. Pytają, kto złożył zgłoszenie celne. Zgodnie z art. 77 ust. 3 Unijnego Kodeksu Celnego (UKC) dłużnikiem jest zgłaszający. Jest nim osoba, która składa zgłoszenie we własnym imieniu, albo osoba, w której imieniu zgłoszenie złożono (art. 5 pkt 15). Dług powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego (art. 77 ust. 2).

Gdy dłużników jest kilku, odpowiadają za zapłatę solidarnie (art. 84). Organ może więc żądać całej kwoty od któregokolwiek z nich, a rozliczenia między sobą dłużnicy załatwiają już sami.

Przedstawiciel bezpośredni i pośredni

Każdy może ustanowić przedstawiciela celnego (art. 18 UKC). Przedstawicielstwo bezpośrednie oznacza, że przedstawiciel działa w imieniu i na rzecz osoby zastępowanej. Przy pośrednim działa we własnym imieniu, ale na rzecz innej osoby. Przedstawiciel musi mieć siedzibę w UE, chyba że reprezentuje osoby, które siedziby w UE mieć nie muszą.

Rodzaj przedstawicielstwa decyduje o tym, kto zapłaci. Przy bezpośrednim zgłaszającym jest osoba, w której imieniu złożono zgłoszenie, czyli mocodawca. Przy pośrednim zgłaszającym jest przedstawiciel, a dłużnikiem staje się również mocodawca (art. 77 ust. 3). Rodzaj przedstawicielstwa wynika z pełnomocnictwa i z tego, co wpisano w zgłoszeniu.

Kto w łańcuchu dostawy płaci cło

Rola	Czy jest dłużnikiem z tytułu przywozu
Odbiorca lub importer składający zgłoszenie sam	Tak, jako zgłaszający (art. 77 ust. 3).
Mocodawca przy przedstawicielu bezpośrednim	Tak, bo to w jego imieniu złożono zgłoszenie.
Przedstawiciel pośredni, np. agencja działająca we własnym imieniu	Tak, razem z mocodawcą, solidarnie.
Nadawca spoza UE	Nie z samego faktu wysyłki. Zgłaszający co do zasady musi mieć siedzibę w UE (art. 170 ust. 2), więc zwykle działa przedstawiciel.
Przewoźnik	Nie z samego faktu przewozu. Odpowiada, jeśli sam zgłasza towar albo narusza obowiązki, o czym niżej.
Osoba, która podała fałszywe dane do zgłoszenia	Tak, jeśli wiedziała lub powinna była wiedzieć, że dane są nieprawdziwe, a przez to nie pobrano cła w całości lub części (art. 77 ust. 3).

Umowa handlowa a obowiązek wobec organu

Warunki dostawy, takie jak DAP czy DDP, dzielą koszty między sprzedającego i kupującego. Przepisy celne wskazują dłużnika według art. 77 i 79 i nie odwołują się do zapisów umowy. Możesz więc być dłużnikiem wobec organu, choć umowa mówi, że koszt ponosi druga strona. Wtedy dochodzisz zwrotu od niej na podstawie umowy. W kierunku do Wielkiej Brytanii, gdzie importerem jest brytyjski kupujący, opisaliśmy to w artykule kto płaci cło i VAT w transporcie do UK.

VAT od importu płaci ten sam podmiot

Podatnikami VAT od importu są osoby, na których ciąży obowiązek uiszczenia cła, także gdy towar jest zwolniony z cła (art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT). Kwotę podatku wykazuje się w zgłoszeniu celnym (art. 33 ust. 1), a zapłata następuje w ciągu 10 dni od powiadomienia przez organ celny o wysokości należności (art. 33 ust. 4). Zwolnienie z cła nie oznacza zatem automatycznie braku VAT i na odwrót.

Kiedy odpowiada także przewoźnik lub inna osoba

• Gdy sam składa zgłoszenie. Kurier lub spedytor, który zgłasza towar we własnym imieniu, jest zgłaszającym i dłużnikiem.
• Gdy narusza obowiązki celne. Dług powstaje m.in. przez naruszenie obowiązków dotyczących wprowadzenia towarów nieunijnych, ich przedstawienia, wyjęcia spod dozoru celnego lub przemieszczania (art. 79 ust. 1). Dłużnikiem jest wtedy osoba obowiązana do ich wypełnienia, osoba, która wiedziała lub powinna była wiedzieć o naruszeniu i działała na rzecz zobowiązanego albo uczestniczyła w naruszeniu, a także ten, kto nabył lub posiadał towar, wiedząc lub powinien był wiedzieć, że obowiązek celny nie został wypełniony (art. 79 ust. 3 lit. c).
• Gdy nie przedstawi towaru organowi celnemu. Towary wprowadzone na obszar celny Unii przedstawia organowi celnemu osoba, która je wprowadziła, osoba, w której imieniu lub na rzecz której ona działa, albo osoba, która przejęła odpowiedzialność za przewóz (art. 139 ust. 1). Niewypełnienie tego obowiązku to naruszenie, o którym mowa w art. 79 ust. 1 lit. a.

Krok po kroku: jak ustalić, kto zapłaci za Twoją przesyłkę

1. Ustal, kto będzie zgłaszającym: Ty, przedstawiciel działający w Twoim imieniu czy przedstawiciel działający we własnym imieniu.
2. Zapisz rodzaj przedstawicielstwa, bezpośrednie lub pośrednie, w pełnomocnictwie.
3. Sprawdź w umowie sprzedaży, kto wewnętrznie ponosi cło i VAT, i dopasuj do tego sposób odprawy.
4. Przekaż przedstawicielowi prawdziwe dane: opis, wartość, kod CN i kraj pochodzenia. Za fałszywe odpowiada także ten, kto je podał.
5. Zgłoszenie składa się elektronicznie w systemie AIS/IMPORT PLUS, a w określonych przypadkach ustnie lub czynnością uznaną za zgłoszenie.
6. Zapłać VAT w terminie 10 dni od powiadomienia o wysokości należności i zachowaj potwierdzenie.

Najczęstsze błędy

• Założenie, że skoro umowa mówi „cło płaci sprzedawca”, nie możesz być dłużnikiem wobec urzędu.
• Podpisanie pełnomocnictwa bez sprawdzenia, czy to przedstawicielstwo bezpośrednie czy pośrednie.
• Przekazanie przedstawicielowi zaniżonej wartości „dla oszczędności”.
• Przyjęcie dostawy, która nie przeszła odprawy, bo „kurier się tym zajmie”.

Najczęstsze pytania

Czy cło płaci sprzedawca, jeśli sprzedaje na warunkach DDP?

Wobec organu płaci dłużnik z art. 77 UKC, czyli zgłaszający, a przy przedstawicielstwie pośrednim także mocodawca. Zapis DDP rozdziela koszty między stronami umowy, ale nie zmienia tego, kto jest dłużnikiem. Zgłaszający zwykle musi mieć siedzibę w UE, więc ustal przed wysyłką, w czyim imieniu złożone zostanie zgłoszenie.

Czy kierowca ciężarówki odpowiada za cło na przewożonym towarze?

Nie z samego faktu przewozu. Odpowiada, gdy sam składa zgłoszenie albo gdy narusza obowiązki celne, np. nie przedstawia towaru organowi. Dłużnikiem według art. 79 ust. 3 może być też osoba, która wiedziała lub powinna była wiedzieć o naruszeniu i działała na rzecz zobowiązanego albo uczestniczyła w naruszeniu.

Co się zmienia, jeśli zgłoszenie składa agencja celna?

Wszystko zależy od rodzaju przedstawicielstwa. Przy bezpośrednim zgłaszającym jest klient, w którego imieniu złożono zgłoszenie. Przy pośrednim agencja zgłasza we własnym imieniu i jest dłużnikiem razem z klientem, solidarnie. Rodzaj przedstawicielstwa wynika z pełnomocnictwa i z tego, co wpisano w zgłoszeniu, więc przeczytaj je uważnie przed podpisaniem i dopytaj, w czyim imieniu agencja będzie działać.

Kiedy powstaje dług celny?

Przy zwykłym przywozie z chwilą przyjęcia zgłoszenia celnego (art. 77 ust. 2 UKC). Jeśli dług powstaje z naruszenia obowiązków, chwilą jest moment, w którym obowiązek przestał być wypełniany albo nie został wypełniony (art. 79 ust. 2). Kwotę cła ustala się według zasad obowiązujących w chwili powstania długu (art. 85 ust. 1).

Czy VAT od importu płaci ten sam podmiot co cło?

Tak. Podatnikiem jest osoba, na której ciąży obowiązek uiszczenia cła, także gdy towar jest zwolniony z cła (art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT). Podatnik wykazuje VAT w zgłoszeniu celnym i wpłaca go w ciągu 10 dni od powiadomienia o wysokości należności.

Źródła oficjalne

• Rozporządzenie (UE) nr 952/2013 — Unijny Kodeks Celny — EUR-Lex
• Ustawa o podatku od towarów i usług — tekst jednolity (Dz.U. 2026 poz. 1263) — Sejm RP / ISAP
• Procedury celne — Ministerstwo Finansów / podatki.gov.pl