Czy deklaracja zgodności od fabryki wystarczy i czy zabawki z Chin muszą mieć CE oraz badania EN 71?

Które przepisy obowiązują w 2026 roku

Zabawki w UE regulowała dotąd dyrektywa 2009/48/WE. Rozporządzenie (UE) 2025/2509 w sprawie bezpieczeństwa zabawek jest już opublikowane, ale stosuje się je co do zasady dopiero od 1 sierpnia 2030 r. i dopiero wtedy dyrektywa traci moc (art. 56 i art. 59 rozporządzenia). Do tego czasu Twoje obowiązki jako importera wynikają z dyrektywy. Nowe rozporządzenie wprowadza m.in. cyfrowy paszport produktu, który według motywu 54 powinien zastąpić dzisiejszą deklarację zgodności UE, ale to temat na kolejne lata.

Zabawek wprowadzonych do obrotu zgodnie z dyrektywą przed 1 sierpnia 2030 r. państwa członkowskie nie mogą potem blokować (art. 57 ust. 1 rozporządzenia). Obok przepisów o zabawkach działa rozporządzenie 2019/1020 o nadzorze rynku (jego art. 4 ust. 5 wymienia dyrektywę 2009/48/WE) oraz ogólne rozporządzenie o bezpieczeństwie produktów 2023/988 (GPSR), które dla produktów z przepisami szczególnymi stosuje się tylko do aspektów i ryzyk nieobjętych tymi przepisami (art. 2 ust. 1 GPSR).

Czy deklaracja zgodności od fabryki wystarczy?

Nie. Deklaracja zgodności WE to oświadczenie producenta, że zabawka spełnia wymagania — przez jej sporządzenie producent przyjmuje odpowiedzialność za zgodność (art. 15 dyrektywy). Importer ma jednak własne, odrębne obowiązki (art. 6 dyrektywy). Zanim wprowadzisz zabawkę do obrotu, musisz:

• zapewnić, że producent przeprowadził właściwą procedurę oceny zgodności i sporządził dokumentację techniczną;
• sprawdzić, że zabawka ma oznakowanie CE i towarzyszą jej wymagane dokumenty, a także że producent oznaczył ją typem, numerem partii lub modelu oraz swoimi danymi;
• umieścić własną nazwę i adres kontaktowy na zabawce, a jeśli to niemożliwe — na opakowaniu lub w dokumencie dołączonym do zabawki;
• dołączyć instrukcję i informacje o bezpieczeństwie w języku zrozumiałym dla konsumentów, wskazanym przez państwo członkowskie (w Polsce Inspekcja Handlowa sprawdza instrukcje po polsku);
• przechowywać kopię deklaracji zgodności przez 10 lat od wprowadzenia zabawki do obrotu i dopilnować, by dokumentacja techniczna była dostępna dla organów nadzoru na żądanie;
• nie wprowadzać zabawki do obrotu, jeśli masz powody sądzić, że nie spełnia wymagań bezpieczeństwa.

Uwaga na własną markę: jeśli wprowadzasz zabawkę do obrotu pod własną nazwą lub znakiem towarowym albo zmieniasz ją tak, że może to wpłynąć na zgodność, uznaje się Cię za producenta i przejmujesz jego obowiązki, w tym dokumentację techniczną (art. 8 w zw. z art. 4 dyrektywy).

Czy zabawki z Chin muszą mieć CE i badania EN 71?

CE — tak. Zabawki udostępniane na rynku muszą być opatrzone oznakowaniem CE, umieszczonym w sposób widoczny, czytelny i trwały na zabawce, przytwierdzonej etykiecie lub opakowaniu (art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 dyrektywy). CE nie jest certyfikatem wydanym przez urząd: producent nanosi je sam, po przeprowadzeniu oceny zgodności.

Normy EN 71 — to droga do wykazania zgodności. Dyrektywa nie wymienia numerów norm. Wskazują je akty Komisji publikowane w Dzienniku Urzędowym UE; przykładowo decyzja wykonawcza 2021/1992 dotyczy m.in. EN 71-2 (palność) i EN 71-3 (migracja pierwiastków). Zabawki zgodne z normami zharmonizowanymi korzystają z domniemania zgodności (art. 13). Sposób oceny zależy od tego, czy producent normy zastosował (art. 19 dyrektywy):

• jeśli normy zharmonizowane obejmują wszystkie właściwe wymagania i producent je zastosował — wystarczy wewnętrzna kontrola produkcji (moduł A);
• jeśli takich norm nie ma, producent zastosował je częściowo albo uważa, że zabawka wymaga weryfikacji strony trzeciej — potrzebne jest badanie typu WE przez jednostkę notyfikowaną.

Wykaz norm bywa aktualizowany, dlatego sprawdź, do jakich norm i w jakiej wersji odwołuje się deklaracja. UOKiK radzi przedsiębiorcom weryfikować dokumentację techniczną, np. sprawozdanie z badań z wiarygodnego laboratorium, prawidłowo sporządzoną deklarację zgodności, instrukcję po polsku, ostrzeżenia i oznakowanie CE.

Czy plusz dla dorosłych to zabawka?

Zabawką jest produkt zaprojektowany lub przeznaczony, wyłącznie lub nie, do użytku podczas zabawy przez dzieci poniżej 14. roku życia (art. 2 ust. 1 dyrektywy). „Przeznaczone dla” oznacza, że rodzic lub opiekun ma podstawy zakładać — na podstawie funkcji, wymiarów i charakterystyki produktu — że jest on przeznaczony dla dzieci z danej grupy wiekowej (art. 3 pkt 29). Decyduje więc wygląd i funkcja, nie sam napis na kartonie.

Załącznik I wymienia produkty, które nie są zabawkami, m.in. dekoracje świąteczne oraz produkty dla kolekcjonerów (np. precyzyjne modele w zmniejszonej skali, lalki ludowe i dekoracyjne), ale tylko pod warunkiem, że na produkcie lub opakowaniu jest widoczna informacja, iż przeznaczony jest dla kolekcjonerów w wieku powyżej 14 lat. Maskotki i pluszaków na tej liście nie ma. Przy granicznych produktach Komisja może rozstrzygać w aktach wykonawczych na podstawie nowego rozporządzenia (art. 2 ust. 3 rozporządzenia 2025/2509). Jeśli pluszowy produkt nie jest zabawką, nie znika obowiązek bezpieczeństwa: wtedy zastosowanie mają ogólne zasady GPSR.

Co grozi za braki — tabela

Sytuacja	Skutek według przepisów i UOKiK
Brak oznakowania CE lub etykiety zgodnej z prawem UE	Zawieszenie dopuszczenia do obrotu na granicy (art. 26 ust. 1 lit. b rozporządzenia 2019/1020); według UOKiK brak CE to kara do 20 tys. zł
Brak nazwy i adresu podmiotu odpowiedzialnego (importera)	Podstawa zawieszenia dopuszczenia (art. 26 ust. 1 lit. d); według UOKiK niezgodność formalna to kara do 10 tys. zł
Brak dokumentacji lub wątpliwości co do jej autentyczności	Zawieszenie dopuszczenia (art. 26 ust. 1 lit. a)
Wprowadzenie do obrotu zabawki niezgodnej z wymaganiami	Według UOKiK kara do 100 tys. zł dla producenta lub importera
Własna marka na zabawce z Chin	Obowiązki producenta po Twojej stronie (art. 8 dyrektywy)

Kontrola na granicy — co wynika z przepisów

Produkty podlegające prawu UE, które mają zostać objęte procedurą dopuszczenia do obrotu, podlegają kontrolom organów wyznaczonych przez państwo, w tym celnych, na podstawie analizy ryzyka (art. 25 ust. 3 rozporządzenia 2019/1020). Jeśli kontrola ujawni brak wymaganej dokumentacji, błędne oznakowanie, fałszywe CE albo brak danych podmiotu odpowiedzialnego, organy zawieszają dopuszczenie do obrotu (art. 26 ust. 1). Towar zostaje dopuszczony, gdy w ciągu czterech dni roboczych organ nadzoru rynku nie zwróci się o utrzymanie zawieszenia lub wyda zgodę — ale samo dopuszczenie nie jest dowodem zgodności (art. 27). Gdy produkt zostanie uznany za niezgodny, organy odmawiają dopuszczenia i wpisują adnotację „Produkt niezgodny z przepisami – niedopuszczony do obrotu”; produkty stwarzające ryzyko mogą zostać zniszczone na koszt zgłaszającego (art. 28). Przepisy nie wskazują, które partie są kontrolowane — decyduje analiza ryzyka.

Krok po kroku: jak przygotować import zabawek z Chin

1. Sprawdź, czy produkt jest zabawką (dzieci poniżej 14 lat, funkcja, wymiary, cechy) i ustal kod CN (jak znaleźć i zweryfikować kod HS).
2. Poproś producenta o deklarację zgodności WE, sprawozdanie z badań (z numerami i wersjami norm EN 71), opis modelu oraz zdjęcia oznakowania.
3. Sprawdź, czy deklaracja odpowiada wzorowi z załącznika III dyrektywy i dotyczy dokładnie Twojego modelu, a normy w niej są aktualne.
4. Dopilnuj oznakowania: CE, typ lub numer partii, dane producenta i Twoje dane importera, ostrzeżenia oraz instrukcja po polsku.
5. Przy własnej marce przejmij obowiązki producenta: dokumentacja techniczna, ocena bezpieczeństwa i deklaracja na Twoje nazwisko lub firmę.
6. Zadbaj o numer EORI firmy i prześlij dokumenty (deklaracja, raport, faktura) agencji celnej przed wysyłką, nie po przybyciu kontenera.
7. Przechowuj kopię deklaracji przez 10 lat od wprowadzenia zabawek do obrotu.

Najczęstsze błędy

• Uznanie, że „deklaracja z fabryki” zamyka temat, bez sprawdzenia dokumentacji i raportu z badań.
• Brak Twoich danych jako importera na zabawce, opakowaniu lub w dokumencie.
• Instrukcja tylko po angielsku lub chińsku.
• Deklaracja odwołująca się do nieaktualnej normy lub do innego modelu niż ten, który przypłynął.
• Założenie, że napis „dla dorosłych” wystarczy, żeby pluszak nie był zabawką.

Najczęstsze pytania

Czy mogę sprowadzić zabawki z Chin bez badań laboratoryjnych?

Ocena zgodności to obowiązek producenta. Jeśli stosuje on normy zharmonizowane, wystarcza wewnętrzna kontrola produkcji; w innych przypadkach potrzebne jest badanie typu WE przez jednostkę notyfikowaną (art. 19 dyrektywy 2009/48/WE). Ty musisz mieć pewność, że ocena została przeprowadzona. UOKiK radzi sprawdzać sprawozdanie z badań wiarygodnego laboratorium.

Jak długo muszę przechowywać dokumenty importowanych zabawek?

Importer przechowuje kopię deklaracji zgodności WE przez 10 lat od wprowadzenia zabawki do obrotu i zapewnia, by dokumentacja techniczna była dostępna dla organów nadzoru rynku na ich żądanie (art. 6 ust. 8 dyrektywy 2009/48/WE). Okres liczy się od wprowadzenia zabawki do obrotu, więc dokumenty trzymaj także po sprzedaży całej partii.

Czy instrukcja do zabawki musi być po polsku?

Dyrektywa wymaga instrukcji i informacji o bezpieczeństwie w języku lub językach łatwo zrozumiałych dla konsumentów, określonych przez państwo członkowskie (art. 6 ust. 4). W kontrolach zabawek UOKiK i Inspekcja Handlowa sprawdzają m.in. poprawną instrukcję w języku polskim, więc instrukcja wyłącznie po angielsku lub chińsku to ryzyko przy sprzedaży w Polsce.

Co się stanie, jeśli zabawka z Chin nie ma znaku CE?

Na granicy organy mogą zawiesić dopuszczenie do obrotu, gdy produkt nie jest oznakowany zgodnie z prawem UE (art. 26 ust. 1 lit. b rozporządzenia 2019/1020). Według UOKiK brak oznakowania CE grozi karą do 20 tys. zł, a wprowadzenie niezgodnej zabawki do obrotu karą do 100 tys. zł.

Czy nowe rozporządzenie o bezpieczeństwie zabawek już obowiązuje?

Rozporządzenie (UE) 2025/2509 jest opublikowane, ale stosuje się je od 1 sierpnia 2030 r.; od tej daty dyrektywa 2009/48/WE traci moc. Do tego czasu importer stosuje dyrektywę. Niektóre przepisy rozporządzenia, m.in. art. 28–44 i 49–55, stosuje się wcześniej, od 1 stycznia 2026 r.

Czy figurki kolekcjonerskie dla dorosłych to zabawki?

Nie zawsze. Załącznik I dyrektywy wyłącza produkty dla kolekcjonerów (np. precyzyjne modele w zmniejszonej skali), ale tylko jeśli na produkcie lub opakowaniu jest widoczna informacja, że są przeznaczone dla kolekcjonerów w wieku powyżej 14 lat. Bez takiej informacji liczy się ocena, czy rodzic uzna produkt za przeznaczony do zabawy.

Źródła oficjalne

• EUR-Lex: dyrektywa 2009/48/WE w sprawie bezpieczeństwa zabawek — EUR-Lex / UE
• EUR-Lex: rozporządzenie (UE) 2025/2509 w sprawie bezpieczeństwa zabawek — EUR-Lex / UE
• EUR-Lex: rozporządzenie (UE) 2019/1020 o nadzorze rynku i zgodności produktów — EUR-Lex / UE
• EUR-Lex: rozporządzenie (UE) 2023/988 o ogólnym bezpieczeństwie produktów (GPSR) — EUR-Lex / UE
• EUR-Lex: decyzja wykonawcza (UE) 2021/1992 w sprawie norm zharmonizowanych dla zabawek — EUR-Lex / UE
• Komisja Europejska: Toy safety — Komisja Europejska
• UOKiK: Zabawki dźwiękowe — raport Inspekcji Handlowej (porady dla przedsiębiorców) — UOKiK