Sprowadzam pompy ciepła i klimatyzatory z Chin — czy blokuje mnie kwota HFC? Co z urządzeniami wstępnie napełnionymi?

Skąd w ogóle blokada: kwota, nie cło

To jedno z częstszych pytań naszych klientów przy imporcie pomp ciepła i klimatyzatorów z Chin. Rozporządzenie (UE) 2024/573 w sprawie fluorowanych gazów cieplarnianych mówi, że wprowadzanie do obrotu wodorofluorowęglowodorów (HFC) jest dozwolone tylko w zakresie przydzielonych kontyngentów (art. 16 ust. 1). Dla urządzeń fabrycznie napełnionych działa osobna zasada: urządzenia chłodnicze i klimatyzacyjne oraz pompy ciepła fabrycznie napełnione HFC wolno wprowadzić do obrotu wyłącznie wtedy, gdy czynnik, którym je napełniono, jest wliczony do systemu kontyngentów (art. 19 ust. 1). „Wprowadzenie do obrotu” oznacza m.in. dopuszczenie do swobodnego obrotu w UE (art. 3 pkt 6), czyli moment odprawy importowej.

Mechanizm kwot i różnice między UE a UK opisaliśmy w artykule o imporcie F-gazów i sprzętu prenapełnionego. Tu skupiamy się na tym, co musi zrobić importer pomp ciepła i klimatyzatorów z Chin.

Skąd wziąć kwotę, jeśli sam jej nie masz

Kontyngenty przydziela Komisja producentom i importerom, dla których ustalono wartość odniesienia, a przydział wymaga zapłacenia 3 EUR za tonę ekwiwalentu CO2 w ramach przydzielanego kontyngentu (art. 17). O kontyngenty z rezerwy mogą ubiegać się tylko podmioty z doświadczeniem przez 3 kolejne lata przed okresem przydziału w handlu chemikaliami albo w serwisie urządzeń chłodniczych, klimatyzacyjnych, ochrony przeciwpożarowej lub pomp ciepła (art. 18 ust. 2). Nowy importer zwykle nie ma więc własnej kwoty. Rozporządzenie przewiduje dwie drogi:

• przeniesienie kontyngentu na innego producenta lub importera w UE (art. 21 ust. 1);
• upoważnienie w portalu do wykorzystania kontyngentu „do celów przywozu fabrycznie napełnionych urządzeń” — wtedy HFC uznaje się za wprowadzone do obrotu przez upoważniającego w chwili udzielenia upoważnienia (art. 21 ust. 2). Upoważnienie można przekazać dalej raz (art. 21 ust. 3).

Transakcje w portalu są ważne dopiero po zaakceptowaniu przez odbiorcę (art. 21 ust. 4). Jeśli importer nie ma siedziby w UE, musi wyznaczyć wyłącznego przedstawiciela z siedzibą w UE, który odpowiada za przestrzeganie rozporządzenia (art. 19 ust. 5).

Rejestracja w portalu F-gazowym i zgłoszenie celne

Przed przywozem F-gazów oraz produktów i urządzeń je zawierających musisz mieć ważną rejestrację w portalu fluorowanych gazów cieplarnianych, zatwierdzoną przez Komisję (art. 20 ust. 4 lit. a). Ważna rejestracja w momencie przywozu stanowi licencję, której organy celne wymagają na mocy art. 22 (art. 20 ust. 5; art. 22 ust. 1). Wyjątek dotyczy rzeczy osobistych.

W zgłoszeniu celnym podaje się m.in. numer rejestracji w portalu, numer EORI, masę netto gazu w urządzeniach, kod towaru oraz liczbę ton ekwiwalentu CO2 (art. 23 ust. 3). Importerem wskazanym w zgłoszeniu do dopuszczenia do swobodnego obrotu jest podmiot posiadający kontyngent lub upoważnienie do jego wykorzystania i zarejestrowany w portalu (art. 23 ust. 2). Przed dopuszczeniem organy celne sprawdzają, czy ma on kontyngent lub upoważnienie (art. 23 ust. 4). Praktyczny wniosek: umowa na zakup urządzeń i upoważnienie od posiadacza kwoty muszą być gotowe, zanim kontener wypłynie z Chin.

Deklaracja zgodności, audyt i próg 10 ton CO2e

Producenci i importerzy fabrycznie napełnionych urządzeń zapewniają pełne udokumentowanie zgodności z art. 19 ust. 1 i sporządzają deklarację zgodności; dokumentację i deklarację przechowuje się co najmniej 5 lat po wprowadzeniu do obrotu (art. 19 ust. 2). Jeśli HFC w urządzeniach nie zostały wprowadzone do obrotu przed napełnieniem urządzeń — co zwykle ma miejsce, gdy urządzenie napełniono w Chinach — importer zapewnia coroczne potwierdzenie dokładności dokumentacji i sprawozdań przez niezależnego audytora zarejestrowanego w portalu, po raz pierwszy do 30 kwietnia 2025 r. za poprzedni rok (art. 19 ust. 3).

Art. 19 nie dotyczy jednak podmiotów wprowadzających do obrotu mniej niż 10 ton ekwiwalentu CO2 rocznie w HFC zawartych w takich urządzeniach (art. 19 ust. 6). Przykład obliczenia: R-32 (HFC-32) ma GWP 675 (załącznik I). Pompa z 1,2 kg R-32 to 810 kg CO2e, czyli 0,81 tony. Poniżej progu 10 ton zmieści się więc około 12 takich urządzeń rocznie (próg odpowiada około 14,8 kg R-32). Uwaga: próg zwalnia z art. 19, a nie z rejestracji w portalu wymaganej przy przywozie (art. 20 ust. 4 lit. a). Sprawdź, jak liczy się „rocznie”, zanim zaplanujesz kilka mniejszych dostaw.

Zakazy wprowadzania do obrotu: ważne przed 1 stycznia 2027 r.

Poza kwotami załącznik IV wprowadza daty zakazów dla poszczególnych typów urządzeń (art. 11 ust. 1). Zakaz liczy się od wprowadzenia do obrotu, czyli m.in. od odprawy importowej. Wybrane pozycje dla klimatyzacji i pomp ciepła:

Typ urządzenia	Zakaz od
Układy typu split poniżej 3 kg F-gazów z gazami o GWP 750 lub więcej	1 stycznia 2025 r.
Pokojowe i monoblokowe klimatyzatory oraz samodzielne pompy ciepła typu plug-in do 12 kW z gazami o GWP 150 lub więcej	1 stycznia 2027 r.
Monoblokowe i inne samodzielne klimatyzatory i pompy ciepła o mocy powyżej 12 kW do 50 kW z gazami o GWP 150 lub więcej	1 stycznia 2027 r.
Układy powietrze–woda typu split do 12 kW z gazami o GWP 150 lub więcej	1 stycznia 2027 r.
Układy powietrze–powietrze typu split do 12 kW z gazami o GWP 150 lub więcej	1 stycznia 2029 r.
Inne samodzielne klimatyzatory i pompy ciepła z gazami o GWP 150 lub więcej, nieobjęte pozycjami wyżej	1 stycznia 2030 r.
Układy typu split do 12 kW zawierające jakiekolwiek F-gazy	1 stycznia 2035 r.

Do tego pozycje z progiem GWP 150 mają wyjątek: gdy wymogi bezpieczeństwa w miejscu eksploatacji nie pozwalają na gaz o niższym GWP, limit wynosi 750. Czy wyjątek przysługuje Twojemu modelowi, sprawdź z producentem i w załączniku IV. R-32 ma GWP 675, więc przekracza próg 150, ale nie 750. Po upływie roku od danego terminu dalsze dostawy urządzeń wprowadzonych do obrotu przed tą datą są dozwolone tylko, gdy istnieją dowody, że wprowadzono je legalnie przed terminem (art. 11 ust. 1). Pełny wykaz sprawdź w załączniku IV, bo tabela wyżej to skrót.

Etykieta i inne czynniki

Urządzenia klimatyzacyjne i pompy ciepła mogą być wprowadzone do obrotu tylko z etykietą: informacja, że zawierają F-gazy, oznakowanie gazu, ilość w kg i jako ekwiwalent CO2 oraz GWP; etykietę sporządza się w językach urzędowych państwa, w którym towar jest wprowadzany do obrotu, a dane trafiają do instrukcji (art. 12 ust. 1, 3, 4, 16).

Kwoty dotyczą HFC z sekcji 1 załącznika I. Propan (R-290) nie znajduje się w załącznikach I–III do rozporządzenia, więc urządzenia na samym propanie nie wchodzą w system kwot HFC. Sprawdź jednak czynnik w karcie technicznej modelu, a nie w opisie sprzedawcy.

Krok po kroku

1. Poproś dostawcę o kartę techniczną każdego modelu: nazwa czynnika, ilość w kg, moc znamionowa, typ (split, monoblok).
2. Przelicz ilość na ekwiwalent CO2 (kg × GWP) i sprawdź, czy mieścisz się w progu 10 t rocznie.
3. Sprawdź model w załączniku IV: czy nie podlega zakazowi w dniu odprawy.
4. Zarejestruj się w portalu F-gazowym i poczekaj na zatwierdzenie przez Komisję — to warunek przywozu.
5. Uzyskaj kwotę: własną, przeniesioną albo upoważnienie od posiadacza kwoty (art. 21), zaakceptowane w portalu.
6. Przygotuj deklarację zgodności, etykiety w języku polskim i dane do zgłoszenia celnego: numer w portalu, EORI, masa gazu, kod CN, t CO2e.
7. Poinformuj agencję celną przed rezerwacją transportu i przechowuj dokumentację co najmniej 5 lat.

Najczęstsze błędy

• Sprawdzanie tylko cła i VAT, bez kwoty HFC, portalu i zakazów z załącznika IV.
• Zamówienie bez ustalenia, kto udostępni kwotę lub upoważnienie.
• Brak informacji o czynniku i jego ilości na fakturze i karcie technicznej.
• Założenie, że próg 10 t zwalnia z rejestracji w portalu.
• Pominięcie daty zakazu: odprawa po 1 stycznia 2027 r. modelu, który dotąd był dopuszczony do obrotu.

Najczęstsze pytania

Czy mogę importować pompy ciepła z Chin bez własnej kwoty HFC?

Tak, jeśli posiadacz kwoty upoważni Cię w portalu do jej wykorzystania do przywozu fabrycznie napełnionych urządzeń (art. 21 ust. 2 rozporządzenia 2024/573) albo jeśli wprowadzasz mniej niż 10 t CO2e rocznie w HFC zawartych w urządzeniach (art. 19 ust. 6). Rejestracja w portalu nadal jest potrzebna, a umowę o upoważnieniu uzgadniasz z posiadaczem kwoty i potwierdzasz w portalu, zanim towar zostanie odprawiony.

Czy muszę się rejestrować w portalu F-gazowym?

Tak. Przed przywozem F-gazów oraz produktów i urządzeń je zawierających musisz mieć ważną rejestrację w portalu, zatwierdzoną przez Komisję (art. 20 ust. 4 lit. a). W momencie przywozu stanowi ona licencję wymaganą przez art. 22; wyjątek dotyczy rzeczy osobistych. Komisja prowadzi portal jako elektroniczny system zarządzania kwotami, licencjami i sprawozdawczością, a organy celne mają do niego dostęp.

Czy pompa ciepła na propan R-290 wymaga kwoty HFC?

Kwoty dotyczą HFC z sekcji 1 załącznika I do rozporządzenia 2024/573 (art. 16 ust. 1). Propan nie figuruje w załącznikach I–III, więc urządzenie napełnione wyłącznie propanem nie podlega systemowi kwot HFC. Sprawdź czynnik w karcie technicznej konkretnego modelu, bo opis sprzedawcy bywa niepełny, a odpowiada za zgodność importer.

Jak długo przechowywać deklarację zgodności F-gazowej?

Producenci i importerzy fabrycznie napełnionych produktów lub urządzeń przechowują dokumentację i deklarację zgodności co najmniej 5 lat po wprowadzeniu ich do obrotu i udostępniają je na żądanie właściwego organu państwa członkowskiego lub Komisji (art. 19 ust. 2 rozporządzenia 2024/573). Okres liczy się od wprowadzenia do obrotu, więc dokumenty trzymaj także po sprzedaży całej partii.

Czy klimatyzator z R-32 będzie można odprawić po 1 stycznia 2027 r.?

To zależy od typu i mocy. Załącznik IV zakazuje od 1 stycznia 2027 r. m.in. pokojowych i monoblokowych klimatyzatorów do 12 kW, samodzielnych urządzeń o mocy 12–50 kW oraz układów powietrze–woda typu split do 12 kW, jeśli zawierają gazy o GWP 150 lub więcej. R-32 ma GWP 675, więc przekracza 150, ale nie 750; załącznik IV przewiduje wyjątek z limitem 750, gdy wymagają tego wymogi bezpieczeństwa w miejscu eksploatacji. Sprawdź swój model w załączniku IV.

Ile kosztuje kwota HFC przydzielana przez Komisję?

Rozporządzenie przewiduje opłatę trzy euro za każdą tonę ekwiwalentu dwutlenku węgla w ramach przydzielanego kontyngentu (art. 17 ust. 5). Dotyczy to przydziału od Komisji. Zasady rozliczeń przy przeniesieniu kwoty lub upoważnieniu w portalu nie wynikają z odczytanych przepisów, więc ustal je z posiadaczem kwoty, zanim złożysz zamówienie.

Źródła oficjalne

• EUR-Lex: rozporządzenie (UE) 2024/573 w sprawie fluorowanych gazów cieplarnianych — EUR-Lex / UE
• Komisja Europejska: Fluorinated greenhouse gases (F-gas Portal) — Komisja Europejska