Import koni i bydła z UK — procedury weterynaryjne, IPAFFS i koszty odprawy

Dlaczego import koni z UK jest trudniejszy niż przed Brexitem?

Przed 1 stycznia 2021 r. transport koni między Polską a Wielką Brytanią odbywał się w ramach rynku wewnętrznego UE — bez kontroli weterynaryjnych na granicy, bez obowiązku świadectw zdrowia, bez BIP. Wystarczyło świadectwo zdrowia dla koniowatych (VETER model) i paszport konia.

Po Brexicie UK stała się "trzecim krajem" — oznacza to, że każdy transport żywych zwierząt z UK do UE jest traktowany jak import z Brazylii czy Kanady. Obowiązują pełne wymogi weterynaryjne wynikające z Rozporządzenia UE 2016/429 (Animal Health Law) oraz rozporządzeń delegowanych i wykonawczych.

Wymagane dokumenty — ITAHC i paszport konia

ITAHC — Intra-TRACES Animal Health Certificate

Podstawowym dokumentem przy imporcie koniowatych (koni, kucyków, osłów, mułów) z UK do UE jest ITAHC (Import Intra-TRACES Animal Health Certificate) — oficjalne świadectwo zdrowia zwierząt wystawiane przez urzędowego weterynarza (Official Veterinarian, OV) akredytowanego przez APHA (Animal and Plant Health Agency) w UK.

ITAHC zawiera:

• Identyfikację każdego zwierzęcia (nr mikrochipa lub tatuaż).
• Potwierdzenie statusu zdrowotnego (wymagania dla UE dotyczące: African Horse Sickness, WEE/EEE, Glanders, Equine Viral Arteritis i in.).
• Wyniki badań laboratoryjnych (np. test miana EHV-1/4, CEM — Contagious Equine Metritis dla klaczy reprodukcyjnych).
• Potwierdzenie okresu kwarantanny (jeśli wymagana).
• Kraj przeznaczenia i BIP wjazdu do UE.

ITAHC jest ważne przez 10 dni od daty wystawienia — transport musi dotrzeć do BIP w UE przed upływem tego terminu.

Paszport konia (Equine Identification Document)

Każdy koń musi posiadać ważny paszport wystawiony przez uznaną organizację (np. Weatherbys dla koni pełnej krwi, Passport Office dla koni sportowych). Po imporcie do Polski koń musi zostać zarejestrowany w polskim rejestrze (PZHiPK lub PZJ) w ciągu 30 dni od przywozu.

IPAFFS — system pre-notyfikacji po stronie UE

IPAFFS (Import of Products, Animals, Food and Feed System) to unijny system informatyczny zarządzany przez TRACES NT. Importer lub jego agent musi złożyć CHED-A (Common Health Entry Document for Animals) w systemie IPAFFS co najmniej 24 godziny przed przewidywanym przybyciem transportu do BIP.

CHED-A zawiera:

• Dane importera i nadawcy w UK.
• Dane pojazdu i trasy transportu.
• Liczbę i identyfikację zwierząt.
• Wskazanie BIP wjazdu.
• Numer referencyjny ITAHC.

Po złożeniu CHED-A, system generuje numer referencyjny, który jest przekazywany inspektorom BIP. Bez aktywnego CHED-A transport zostanie zatrzymany na granicy.

BIP — Graniczne Posterunki Inspekcji w Polsce

Wszystkie importy żywych zwierząt do Polski z krajów trzecich (w tym z UK) muszą wjechać przez zatwierdzony BIP (Border Inspection Post). Polska posiada BIP zatwierdzone do kontroli koniowatych i/lub bydła w następujących lokalizacjach:

Na BIP inspektorzy WIOŚ (Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska/Weterynarii) przeprowadzają:

• Kontrolę dokumentarną — weryfikacja ITAHC, paszportów, CHED-A.
• Kontrolę tożsamości — weryfikacja numerów mikrochipów lub tatuaży.
• Kontrolę fizyczną — oględziny weterynaryjne zwierząt pod kątem stanu zdrowia i dobrostanu.

Czas trwania kontroli: zazwyczaj 2-6 godzin dla małych partii koni. Przy dużych transportach bydła może być dłużej.

Koszty importu koni z UK — szczegółowe zestawienie

Konie hodowlane a cło zerowe TCA

Umowa TCA przewiduje cło zerowe (0%) dla zarejestrowanych koniowatych (registered equidae) — tj. koni i kucyków wpisanych do uznanej księgi hodowlanej (studbook) w UK, przy spełnieniu reguł pochodzenia. Koń urodzony w UK z brytyjskim paszportem hodowlanym i numerem studbook kwalifikuje się do preferencji TCA. Warunek: eksporter musi dołączyć Statement on Origin lub świadectwo EUR.1.

Standardowe cło dla koni niehodowlanych (CN 0101.21) wynosi 2,5% wartości celnej. Dla koni przeznaczonych do uboju (CN 0101.29) — 0%.

Transport zwierząt — wymogi welfare

Oprócz formalności celnych i weterynaryjnych, transport koni i bydła podlega przepisom o dobrostanie zwierząt w transporcie. Pojazd musi spełniać wymogi Rozporządzenia UE 1/2005 o ochronie zwierząt w transporcie. Kierowca powinien posiadać ważny Certificate of Competence i pojazd musi być wyposażony w system wentylacji, wodopójnie i odpowiednie przegrody. Dla transportów powyżej 8 godzin wymagane jest zatwierdzenie pojazdu przez odpowiedni organ (Type II approval).

Źródła urzędowe

• GOV.UK: Export live animals from Great Britain — APHA / DEFRA, 2026
• EU Commission: IPAFFS import notification — European Commission, 2026
• GOV.UK: Import horses from Great Britain to EU — APHA, 2026

Najczęstsze pytania (FAQ)

Jakie dokumenty są wymagane przy imporcie konia z UK do Polski?

Do importu konia z UK do Polski wymagane są: (1) ITAHC — oficjalne świadectwo zdrowia wystawione przez urzędowego weterynarza (OV) w UK, ważne 10 dni; (2) paszport konia wystawiony przez uznaną organizację; (3) CHED-A wypełniony w systemie IPAFFS minimum 24h przed przybyciem do BIP; (4) faktura handlowa lub dokumenty świadczące o własności; (5) zgłoszenie eksportowe (EX1) wystawione w UK i zgłoszenie importowe po stronie polskiej. Dla koni hodowlanych kwalifikujących się do TCA — Statement on Origin lub EUR.1.

Ile kosztuje import konia z UK?

Całkowity koszt importu konia z UK do Polski obejmuje: odprawę celną eksportową w UK (od 45 do 150 £), wystawienie ITAHC przez OV (200–500 £ za partię), badania laboratoryjne wymagane przez UE (100–400 £ na konia), inspekcję weterynaryjną na BIP w Polsce (50–200 EUR na zwierzę), opłaty importowe po stronie polskiej oraz ewentualny VAT (8% od wartości celnej). Cło wynosi 0% dla koni hodowlanych z TCA lub 2,5% dla pozostałych. Podane widełki są orientacyjne — dokładna wycena po przesłaniu dokumentów.

Gdzie są BIP dla koni i bydła w Polsce?

Główne BIP w Polsce zatwierdzone do kontroli koniowatych i bydła z transportu morskiego to Świnoujście (promy Stena Line, TT-Line z UK) i Gdańsk. Transport lotniczy koni (np. racing horses) obsługuje BIP na Lotnisku Chopina w Warszawie. Wszystkie pojazdy z żywymi zwierzętami muszą bezpośrednio udać się do wyznaczonego BIP bez pośrednich postojów.

Jak zgłosić import konia przez IPAFFS?

CHED-A (Common Health Entry Document for Animals) wypełnia importer lub jego agent w systemie IPAFFS (dostęp przez TRACES NT — strona European Commission). Formularz należy złożyć co najmniej 24 godziny przed planowanym przybyciem do BIP. System generuje numer referencyjny CHED-A, który jest przekazywany inspektorom BIP. W przypadku transportów koni wyczynowych z UK (np. po zawodach) obowiązują dodatkowe uproszczone procedury dla koni rejestrowanych (Registered Horses Scheme).

Ile czasu trwa odprawa koni na BIP w Polsce?

Standardowa odprawa na BIP (kontrola dokumentarna, tożsamości i fizyczna) trwa zazwyczaj od 2 do 6 godzin dla małej partii koni (1–4 sztuki). Przy większych transportach bydła czas może być dłuższy — do 12 godzin. Opóźnienia mogą wystąpić, gdy dokumenty są niekompletne lub gdy wyniki badań weterynaryjnych budzą wątpliwości. Zaleca się planowanie dostawy do BIP w godzinach pracy (6:00–20:00) i uprzednie telefoniczne potwierdzenie przybycia z inspektorami BIP.