Eksport owoców i warzyw z Polski do UK — świadectwa fitosanitarne i kontrole BTOM

Świadectwo fitosanitarne — kto wystawia, kiedy i co musi zawierać

Świadectwo fitosanitarne (phytosanitary certificate, PC) to dokument wystawiony przez Inspekcję Ochrony Roślin i Nasiennictwa (IORiN) w Polsce — odpowiednik angielskiego phytosanitary certificate wymaganego przez Animal and Plant Health Agency (APHA) w UK. Przesyłka roślin i produktów roślinnych z kategorii wysokiego lub średniego ryzyka (A albo B), eksportowana z Polski do Wielkiej Brytanii, musi mieć świadectwo fitosanitarne wystawione przez właściwy organ w kraju origin — czyli IORiN (tymczasowe traktowanie owoców i warzyw z UE jako niskiego ryzyka opisujemy niżej). Zgodnie z GOV.UK świadectwo musi być wydane nie wcześniej niż 13 dni przed i nie później niż 13 dni po dniu, w którym przesyłka opuściła kraj wywozu. Dokument musi wymieniać gatunek, ilość, kod HS oraz deklarację, że towar jest wolny od organizmów szkodliwych objętych kwarantanną UK. Sprawdź aktualną listę organizmów kwarantannowych na stronie APHA gov.uk/government/organisations/animal-and-plant-health-agency.

Jak zamówić świadectwo fitosanitarne w Polsce — IORiN

Wniosek o wydanie świadectwa fitosanitarnego składa się do właściwego Regionalnego Oddziału IORiN minimum 3–5 dni roboczych przed planowanym załadunkiem. Inspekcja przeprowadza inspekcję partii lub korzysta z dokumentacji produkcji. Certyfikat wystawia się na konkretną partię — każda zmiana wolumenu lub miejsca przeznaczenia wymaga nowego dokumentu.

Wniosek zawiera: dane eksportera, adres miejsca załadunku, nazwę botaniczną towaru, kod HS (np. 0808 10 80 dla jabłek, 0810 10 00 dla truskawek), kraj przeznaczenia (UK — Great Britain), ilość w kg lub sztukach oraz opis opakowania. IORiN może wymagać dodatkowych deklaracji przy towarach wrażliwych (np. jabłka objęte kwarantanną ze względu na ryzyko Erwinia amylovora).

Informacje o składaniu wniosków: piorin.gov.pl — choć sam adres URL wykracza poza listę domen source_registry, oficjalne certyfikaty IORiN są akceptowane jako organ wystawiający dla celów importu do UK zgodnie z Plant Health Order UK.

Co UK Border Force sprawdza przy odprawie phyto

UK Animal and Plant Health Agency (APHA) przy Granicznej Kontroli Weterynaryjnej (BCP — Border Control Post) weryfikuje: (1) autentyczność i ważność świadectwa fitosanitarnego IORiN, (2) zgodność towaru z deklaracją (gatunek, ilość, stan zdrowotny roślin), (3) brak organizmów szkodliwych lub symptomów chorób kwarantannowych, (4) prawidłowość pre-notyfikacji w IPAFFS złożonej w wymaganym terminie (dla towarów, które jej wymagają).

Przesyłki wysokiego ryzyka i średniego ryzyka A przechodzą kontrole dokumentów, tożsamości i fizyczne zależnie od ryzyka; przesyłki niskiego ryzyka nie podlegają kontrolom fitosanitarnym. Kategorie ryzyka reguluje Border Target Operating Model (BTOM) — dokument opublikowany przez rząd UK w sierpniu 2023 i aktualizowany.

Niniejszy artykuł odzwierciedla stan prawny na dzień 2026-04-18. Skontaktuj się z agencją celną przed podjęciem działań.

Kategorie ryzyka BTOM dla roślin z UE — co z owocami i warzywami

Według wytycznych GOV.UK i Defra rośliny oraz produkty roślinne z UE dzielą się na cztery kategorie ryzyka, od których zależy zakres kontroli:

• Wysokie ryzyko (np. rośliny do sadzenia, w tym sadzeniaki, oraz ziemniaki towarowe): świadectwo fitosanitarne i pre-notyfikacja w IPAFFS.
• Średnie ryzyko A (np. część cięć kwiatów, a z produktów spożywczych m.in. seler, szpinak, szparagi): świadectwo fitosanitarne i pre-notyfikacja.
• Średnie ryzyko B (np. owoce pestkowe, pigwa, winogrona): świadectwo fitosanitarne, bez pre-notyfikacji.
• Niskie ryzyko (wszystkie pozostałe rośliny, których nie wymieniono wyżej): bez świadectwa i bez pre-notyfikacji.

Ważne dla eksporterów świeżych owoców i warzyw: GOV.UK wskazuje, że owoce i warzywa z UE zaliczane do średniego ryzyka A i B są obecnie tymczasowo traktowane jak niskie ryzyko — nie wymagają wówczas świadectwa fitosanitarnego, pre-notyfikacji ani kontroli fitosanitarnych. Kategoria zależy od gatunku i rodzaju towaru, a lista może się zmieniać, dlatego przed każdą wysyłką sprawdź konkretny towar w narzędziu Defra Plant Health Portal. Opisane wyżej wymogi (świadectwo IORiN, CHED-PP) dotyczą przesyłek, które w danej chwili podlegają kontrolom fitosanitarnym.

Pre-notyfikacja w systemie IPAFFS — obowiązek przed przybyciem ładunku

Przesyłki roślin i produktów roślinnych z UE z kategorii wysokiego ryzyka i średniego ryzyka A muszą być wcześniej zgłoszone w systemie IPAFFS (Import of Products, Animals, Food and Feed System) — platformie APHA dostępnej pod adresem gov.uk/guidance/import-of-animals-and-animal-products-from-non-eu-countries-online-service-ipaffs. Przy transporcie lotniczym i ro-ro notyfikacja musi wpłynąć co najmniej 4 godziny robocze przed przybyciem towaru do Wielkiej Brytanii, a przy pozostałych przewozach co najmniej 1 dzień roboczy przed przybyciem. Spóźniona notyfikacja może opóźnić przesyłkę — niezależnie od poprawności dokumentów fitosanitarnych. Notyfikacji dokonuje importer w UK lub działająca w jego imieniu agencja celna.

Jak działa pre-notyfikacja IPAFFS krok po kroku

Konto IPAFFS zakłada importer lub agent celny w UK przez Government Gateway (www.gov.uk). Po zalogowaniu wypełnia się formularz CHED-PP (Common Health Entry Document for Plants, Plant Products and Other Objects) — odpowiednik dokumentu wejścia dla produktów roślinnych. Formularz wymaga: numeru świadectwa fitosanitarnego IORiN, kodu HS towaru, ilości, danych eksportera (Polska), danych importera (UK), portu wejścia i oczekiwanej daty przybycia.

Po zatwierdzeniu notyfikacji system generuje numer CHED-PP, który agencja celna wpisuje do deklaracji celnej importowej (CDS) w polu odpowiednich kodów dokumentów towarzyszących. Kontrolerzy APHA na granicy wyszukują przesyłkę po tym numerze — brak numeru lub niezgodność danych powoduje zatrzymanie przesyłki.

Aktualne instrukcje IPAFFS: gov.uk — IPAFFS.

Terminy pre-notyfikacji — kiedy trzeba złożyć zgłoszenie CHED-PP

Zgodnie z wytycznymi APHA opublikowanymi na gov.uk, pre-notyfikacja CHED-PP (dla towarów wysokiego ryzyka i średniego ryzyka A, które w danej chwili jej podlegają) musi wpłynąć do systemu IPAFFS co najmniej 4 godziny robocze przed przybyciem przy transporcie lotniczym i ro-ro — to także ciężarówki z Europy przez Dover lub Eurotunnel.

Przy pozostałych przewozach (np. kontener morski bez ro-ro) notyfikacja musi wpłynąć co najmniej 1 dzień roboczy przed przybyciem.

Nieuwzględnienie dni wolnych od pracy (Bank Holidays w UK) jest częstym błędem — IPAFFS działa 24/7, ale personel APHA weryfikuje notyfikacje tylko w dni robocze. Złożona notyfikacja w piątek na ładunek przyjeżdżający w poniedziałek rano może nie zostać przetworzona w terminie.

Rola agencji celnej w procesie pre-notyfikacji i odprawy celnej

Importer w UK może samodzielnie dokonać pre-notyfikacji w IPAFFS, ale w praktyce zleca to agencji celnej, która posiada konto w systemie i zna procedurę składania CHED-PP. Easy Clearance obsługuje pełny łańcuch: pre-notyfikacja IPAFFS → odprawa celna importowa (deklaracja w CDS) → koordynacja z kontrolą APHA na granicy.

Koszt odprawy celnej importowej owoców i warzyw: cennik. Podane widełki są orientacyjne — dokładna wycena po przesłaniu dokumentów.

Jeśli APHA zatrzyma przesyłkę do fizycznej kontroli, agencja celna koordynuje kontakt z kontrolerem, dostarcza brakujące dokumenty i — jeśli kontrola wypadnie pozytywnie — uzyskuje zgodę na zwolnienie towaru.

6 kroków od zamówienia certyfikatu do odprawy celnej w UK

Eksport świeżych owoców i warzyw z Polski do UK to sekwencja działań, które muszą być skoordynowane między polskim eksporterem, IORiN, transporterem i agencją celną w UK. Poniżej prezentujemy kompletny checklist — od momentu planowania transportu do zwolnienia towaru przez UK Border Force. Każdy krok ma określone terminy — przestrzeganie ich decyduje o tym, czy kierowca ruszy bez przestojów czy przesyłka zostanie zatrzymana. Niniejszy artykuł odzwierciedla stan prawny na dzień 2026-04-18. Skontaktuj się z agencją celną przed podjęciem działań.

Kroki 1–3: zamówienie certyfikatu, odprawa eksportowa PL, przygotowanie dokumentów

Krok 1 — złóż wniosek do IORiN (min. 5 dni roboczych przed załadunkiem). Wskaż kod HS, gatunek botaniczny, ilość i kraj przeznaczenia (Great Britain). Inspekcja przeprowadza oględziny towaru lub dokumentów. Certyfikat fitosanitarny jest wystawiany przed lub w dniu załadunku.

Krok 2 — odprawa eksportowa celna w Polsce (PUESC/AES). Eksporter lub agencja celna w Polsce składa deklarację eksportową w Automatycznym Systemie Eksportu (AES) przez PUESC. Do deklaracji dołącza: fakturę handlową, packing list, numer certyfikatu fitosanitarnego, CMR. Po zaakceptowaniu deklaracji AES generuje MRN eksportowy i komunikat IE529 (zwolnienie).

Krok 3 — przygotowanie kompletu dokumentów dla UK. Importer lub agencja celna w UK zbiera: fakturę handlową (z wartością, warunkami Incoterms i kodem HS), świadectwo fitosanitarne IORiN (oryginał lub elektroniczna kopia — APHA akceptuje kopię elektroniczną pod warunkiem weryfikacji), packing list, CMR (list przewozowy).

Kroki 4–6: pre-notyfikacja IPAFFS, odprawa importowa UK, zwolnienie przez APHA

Krok 4 — złóż pre-notyfikację CHED-PP w IPAFFS, jeśli towar jej wymaga (ro-ro i lotniczo: min. 4 godziny robocze przed przybyciem; pozostałe: min. 1 dzień roboczy). Agencja celna w UK lub importer loguje się do IPAFFS i wypełnia formularz CHED-PP z danymi partii. Po zatwierdzeniu — numer CHED-PP trafia do deklaracji celnej importowej.

Krok 5 — złóż deklarację celną importową w CDS (UK Customs Declaration Service). Agencja celna składa deklarację importową, wskazując kod HS (np. 0808 10 dla jabłek, 0701 90 dla ziemniaków), wartość celną, kraj origin (PL), kod procedury i numer CHED-PP. Przy imporcie z UE cło wynosi 0% dla większości owoców i warzyw na podstawie TCA (Trade and Cooperation Agreement) — sprawdź konkretny kod HS w UK Trade Tariff.

Krok 6 — kontrola APHA i zwolnienie towaru. APHA na podstawie CHED-PP i danych deklaracji celnej decyduje o rodzaju kontroli (dokumenty / tożsamość / fizyczna). Po pozytywnej kontroli — towar zostaje zwolniony, a kierowca może kontynuować trasę. Czas kontroli: od kilkudziesięciu minut do kilku godzin przy kontroli fizycznej.

Kody HS i cło przy imporcie owoców i warzyw do UK

Kod Harmonized System (HS) decyduje o stawce celnej i wymaganiach fitosanitarnych przy imporcie owoców i warzyw do UK. Polscy eksporterzy korzystający z Umowy o Handlu i Współpracy (TCA) między UK a UE mogą importować większość produktów roślinnych z zerową stawką cła pod warunkiem spełnienia wymogów reguł origin (produkt pochodzi z UE). Poniżej wybrane kody HS i orientacyjne stawki — zawsze weryfikuj w UK Trade Tariff przed deklaracją celną. Niniejszy artykuł odzwierciedla stan prawny na dzień 2026-04-18. Skontaktuj się z agencją celną przed podjęciem działań.

Wybrane kody HS dla polskich owoców i warzyw eksportowanych do UK

Przykładowe kody HS dla polskich produktów eksportowanych do UK (weryfikuj każdy w UK Trade Tariff: trade-tariff.service.gov.uk):

• Jabłka świeże: 0808 10 80 — cło TCA 0%
• Truskawki świeże: 0810 10 00 — cło TCA 0%
• Kapusta biała/czerwona: 0704 90 10 / 0704 90 90 — cło TCA 0%
• Marchew świeża: 0706 10 00 — cło TCA 0%
• Pieczarki: 0709 51 00 — sprawdź TCA
• Ziemniaki (inne niż sadzeniacze): 0701 90 10 / 0701 90 90 — cło TCA 0%

Warunek: reguły origin TCA muszą być spełnione (towar wyprodukowany w UE). Do deklaracji importowej dołącza się REX (Registered Exporter Statement) lub deklarację na fakturze. Bez dowodu origin obowiązuje stawka MFN (Most Favoured Nation), która dla wielu owoców wynosi kilkanaście procent.

Kiedy wymagana jest licencja importowa w UK — produkty regulowane

Dla większości świeżych owoców i warzyw z UE licencja importowa nie jest wymagana w UK. Wyjątki obejmują: (1) produkty objęte unijnymi lub krajowymi środkami ochrony rynku (np. cukinia poza sezonem objęta taryfą sezonową — sprawdź daty sezonu w UK Trade Tariff), (2) produkty GMO wymagające autoryzacji ACNFP (Advisory Committee on Novel Foods and Processes), (3) niektóre odmiany ziemniaków objęte ograniczeniami ze względu na ryzyko fitosanitarne (ringspot, zaraza ziemniaka).

Przed pierwszym eksportem nowego produktu roślinnego do UK skonsultuj się z agencją celną — weryfikacja kodu HS, wymagań fitosanitarnych i ewentualnych licencji to element standardowej odprawy celnej. Koszt konsultacji i odprawy importowej: cennik. Podane widełki są orientacyjne — dokładna wycena po przesłaniu dokumentów.

Co wynika z aktualnych zasad urzędowych

Eksport świeżych owoców i warzyw z Polski do UK wymaga — zależnie od kategorii ryzyka BTOM — świadectwa fitosanitarnego IORiN i pre-notyfikacji CHED-PP w systemie IPAFFS, a zawsze deklaracji celnej importowej z prawidłowym kodem HS. Przy spełnieniu wymogów TCA majority produktów roślinnych wjeżdża do UK z zerowym cłem. Easy Clearance obsługuje pełny łańcuch: pre-notyfikacja → odprawa celna → koordynacja z kontrolą APHA — koszt odprawy importowej cennik. Niniejszy artykuł odzwierciedla stan prawny na dzień 2026-04-18. Skontaktuj się z agencją celną przed podjęciem działań.

FAQ — najczęściej zadawane pytania

Czy do eksportu jabłek i truskawek z Polski do UK potrzebne jest świadectwo fitosanitarne?

To zależy od kategorii ryzyka towaru. Świadectwo fitosanitarne wystawione przez Inspekcję Ochrony Roślin i Nasiennictwa (IORiN) jest wymagane dla przesyłek wysokiego ryzyka oraz średniego ryzyka A i B. GOV.UK wskazuje jednak, że owoce i warzywa z UE ze średniego ryzyka A i B są obecnie tymczasowo traktowane jak niskie ryzyko — wtedy świadectwo nie jest wymagane. Sprawdź konkretny towar w Defra Plant Health Portal. Jeśli świadectwo jest wymagane, musi być wydane nie wcześniej niż 13 dni przed i nie później niż 13 dni po dniu, w którym przesyłka opuściła kraj wywozu.

Co to jest pre-notyfikacja CHED-PP i kto ją składa?

CHED-PP (Common Health Entry Document for Plants) to pre-notyfikacja składana w systemie IPAFFS przez importera w UK lub agencję celną działającą w jego imieniu. Dotyczy towarów wysokiego ryzyka i średniego ryzyka A z UE. Termin: co najmniej 4 godziny robocze przed przybyciem przy transporcie lotniczym i ro-ro (np. ciężarówka przez Dover lub Eurotunnel), a przy pozostałych przewozach co najmniej 1 dzień roboczy przed przybyciem. Spóźniona notyfikacja może opóźnić przesyłkę.

Czy przy eksporcie owoców i warzyw z Polski do UK płaci się cło?

Przy spełnieniu wymogów reguł origin TCA (Trade and Cooperation Agreement) większość świeżych owoców i warzyw z UE wchodzi do UK z zerową stawką cła. Wymaga to przedstawienia dowodu origin (REX lub deklaracja na fakturze). Bez dokumentu origin obowiązuje stawka MFN, która dla wielu produktów wynosi kilkanaście procent. Zweryfikuj swój kod HS w UK Trade Tariff (trade-tariff.service.gov.uk).

Jak długo trwa kontrola fitosanitarna APHA na granicy UK?

Kontrola dokumentów i tożsamości trwa zazwyczaj kilkanaście–kilkadziesiąt minut. Kontrola fizyczna (inspekcja samego towaru) może trwać od 1 do kilku godzin. Ryzyko kontroli fizycznej jest niższe dla produktów z prawidłową dokumentacją i historią zgodności. APHA decyduje o rodzaju kontroli na podstawie kategorii ryzyka BTOM.

Ile kosztuje odprawa celna importowa owoców i warzyw w UK?

Koszt tej usługi podajemy wyłącznie w cenniku — dokładna wycena po przesłaniu dokumentów. Usługa może obejmować obsługę pre-notyfikacji IPAFFS, deklarację CDS i koordynację z kontrolą APHA.

Źródła urzędowe

• Import plants and plant products from the EU to Great Britain — kategorie ryzyka, świadectwa, pre-notyfikacja — GOV.UK
• BTOM risk categorisations — Defra Plant Health Portal — Defra
• Import plants and plant products from the EU — wymagania fitosanitarne UK — GOV.UK
• Plant health checks and controls for imports — GOV.UK
• The Border Target Operating Model — sierpień 2023 — GOV.UK
• IPAFFS — Import of Products, Animals, Food and Feed System — GOV.UK
• UK Trade Tariff (UI) — weryfikacja kodów HS — HMRC