T1 a T2 – różnica w tranzycie UK–UE i wybór właściwej deklaracji

T1 a T2 – różnica w skrócie

W Common Transit Convention (CTC) towary są albo nieunijne (T1), albo unijne (T2) – tak ujmuje to HMRC w Transit Manual Supplement. Oznaczenie nie wskazuje drogi ani kraju nadawcy, tylko status celny towaru. Poniższe zestawienie porządkuje to, co potwierdzają oficjalne wytyczne.

Cecha	T1	T2
Status towaru	nieunijny (Non-Union)	unijny (Union)
Typowy przykład z HMRC	towary krajowe wywożone z Wielkiej Brytanii do UE lub innego kraju CTC	towary z unijnego swobodnego obrotu przemieszczane w obrębie Irlandii Północnej
System zgłoszenia	NCTS	NCTS
Dowód statusu unijnego (T2L)	nie dotyczy	osobny dokument, poza NCTS

Szczegółowy opis samego T1 (MRN, TAD, wzór, procedura krok po kroku) znajdziesz w artykule Dokument T1 – co to jest i jak działa. Tutaj skupiamy się na wyborze między T1 a T2.

Status celny towaru: towar unijny a nieunijny

Definicje pochodzą z unijnego kodeksu celnego (rozporządzenie 952/2013, art. 5 pkt 23 i 24). Towary unijne to m.in. towary w całości uzyskane na obszarze celnym Unii, bez składników sprowadzonych spoza niego, oraz towary sprowadzone spoza Unii i dopuszczone do swobodnego obrotu. Towary nieunijne to wszystkie pozostałe oraz towary, które utraciły status towarów unijnych.

Po stronie brytyjskiej HMRC przyjmuje inną zasadę domniemania. W Wielkiej Brytanii towary uznaje się za krajowe (GB Domestic), dopóki nie wykaże się inaczej. W Irlandii Północnej towary wysyłane do Wielkiej Brytanii uważa się za krajowe NI, a wysyłane do UE za towary unijne, chyba że wykaże się inaczej. Dla ruchu wewnątrz Zjednoczonego Królestwa HMRC opisuje status „TGB”, który jest odrębną kategorią i nie jest ani T1, ani T2.

Kiedy T1, a kiedy T2 – przykłady przewozów UK↔UE

Z Wielkiej Brytanii do UE lub innego kraju CTC

Według HMRC towary krajowe wywożone z Wielkiej Brytanii do UE lub innego kraju CTC deklaruje się w tranzycie jako T1. Jeżeli towar nie jest objęty zawieszeniem akcyzy, HMRC wymaga najpierw zgłoszenia wywozowego, a jego numer MRN wpisuje się w polu DE 12 01 000 000 deklaracji tranzytowej. To praktyczny scenariusz dla polskich firm sprowadzających towar z Wysp: wywóz z UK, tranzyt T1, potem odprawa w miejscu przeznaczenia.

Z UE do Wielkiej Brytanii

W tym kierunku rodzaj deklaracji zależy od statusu towaru według zasad celnych UE (art. 5 pkt 23–24 kodeksu celnego), więc jego ustalenie należy do nadawcy lub spedytora w kraju wyjazdu. W wytycznych HMRC o wwozie do Wielkiej Brytanii w tranzycie nie znajdziemy rozstrzygnięcia T1/T2, dlatego ustal rodzaj deklaracji przed załadunkiem. Gdy ruch dotrze na miejsce, HMRC wymaga zgłoszenia importowego dla towarów nieobjętych statusem krajowym; wskazuje też, że na portach z systemem GVMS kierowca uzyskuje numer GMR i wpisuje MRN, a GVMS nie zamyka ruchu tranzytowego. Więcej: jak uzyskać GMR.

Irlandia Północna i inne przypadki T2

HMRC podaje dwa przykłady T2: towary z unijnego swobodnego obrotu przemieszczane w obrębie Irlandii Północnej oraz ryby złowione na wodach międzynarodowych przez statki unijne i wyładowane w Wielkiej Brytanii, które mogą jechać do UE na deklaracji T2 z zachowaniem statusu unijnego. W wytycznych o tranzycie wspólnym zaznaczono też, że w Irlandii Północnej dla towarów T2 z kraju UE nie jest potrzebne zgłoszenie importowe.

T2L – dowód statusu unijnego to nie to samo co T2

Częsta pomyłka dotyczy T2L. To dowód statusu unijnego, a nie deklaracja tranzytowa. HMRC zaznacza w opisie NCTS, że deklaracji T2L nie składa się przez ten system. Dokument można wykorzystać tylko raz, przy pierwszym przedstawieniu; jeśli obejmował część towarów, dla pozostałych potrzebny jest nowy dowód. Retrospektywne deklaracje dowodu statusu muszą nosić adnotację „Issued Retrospectively – 99210”.

Dowód statusu krajowego jest z kolei wymagany m.in. wtedy, gdy towary krajowe opuszczają i ponownie wjeżdżają do Zjednoczonego Królestwa albo gdy są w czasowym składowaniu.

Kto wystawia T1 i T2 oraz w jakim systemie

1. Posiadacz procedury. HMRC mówi o „holder of the procedure”. To on składa deklarację w NCTS, osobiście albo przez przedstawiciela, i odpowiada za to, by towar dotarł w całości do urzędu przeznaczenia w terminie. Odpowiedzialność dzielą przewoźnik i odbiorca, którzy przyjmują towar, wiedząc że jest w tranzycie.
2. NCTS. To internetowy system do składania deklaracji i powiadomień tranzytowych do HMRC. Dostęp przez oprogramowanie zewnętrzne (API) albo darmowy kanał webowy dla niewielkich wolumenów, z kontem Government Gateway. Przed przewozem potrzebny jest numer EORI.
3. MRN. Po przyjęciu deklaracji system nadaje 18-znakowy numer MRN (rok, kraj GB lub XI, kod urzędu, unikalny identyfikator). Dokument TAD z MRN jako liczbą i kodem kreskowym nie musi jechać w wersji papierowej – MRN można okazać cyfrowo.
4. Urząd wyjścia. Sprawdza i weryfikuje zgłoszenie, po czym zwalnia towar do tranzytu.

Odprawa wywozowa w CDS poprzedza tranzyt, gdy towar opuszcza UK, a rolę każdej ze stron w łańcuchu (nadawca, spedytor, przewoźnik) opisuje artykuł Tranzyt T1 od strony spedytora. Zgłoszenie ENS to odrębny obowiązek, omówiony w tekście ENS i Safety and Security GB.

Gwarancja przy T1 i T2

Według HMRC kwota gwarancji ma pokryć pełny potencjalny dług celny, liczony według najwyższych stawek w kraju wyjazdu (cło, akcyza, VAT). Gdy nie da się go ustalić, w wyjątkowych przypadkach można przyjąć 10 000 euro. HMRC opisuje gwarancję generalną (wniosek na formularzu CCG1), gwarancję indywidualną – nie może być datowana wcześniej niż 28 dni przed uwierzytelnieniem deklaracji – oraz zabezpieczenie gotówkowe w funtach.

Spośród przypadków bez gwarancji strona HMRC wymienia kwotę zabezpieczaną do 500 euro, niektóre podmioty publiczne i zwolnienie uzgodnione z urzędem. Status T2 nie jest tam podany jako powód zwolnienia, więc nie zakładaj, że towar unijny jedzie bez zabezpieczenia. Zwolnienie gwarancji następuje dopiero po dojeździe towaru i przedstawieniu MRN. Szczegóły: Gwarancja tranzytowa w CTC.

Termin, zamknięcie tranzytu i co dalej

Urząd wyjścia ustala termin na przedstawienie towaru w urzędzie przeznaczenia, zależnie od trasy, odległości i środka transportu. Zwykłe maksimum to 8 dni dla przewozów do UE, 4 dni w obrębie UK i 14 dni dla Turcji. Ruch kończy się przedstawieniem towaru i MRN w urzędzie przeznaczenia albo u upoważnionego odbiorcy. Jeśli towar kończy trasę w porcie i nie zgłosisz się do urzędu przeznaczenia, HMRC ostrzega, że zwolnienie gwarancji może się opóźnić – skutki opisuje artykuł nierozliczony tranzyt w UK.

Rozliczenie tranzytu nie kończy kontroli celnej: towary nieunijne (non-domestic) trzeba objąć kolejnym dopuszczonym przeznaczeniem, a przy wwozie do UK zgłoszenie importowe pokazuje status towaru w polu DE 12 02 000 000. Tranzyt wspólny obejmuje Wielką Brytanię, UE oraz Islandię, Liechtenstein, Norwegię, Szwajcarię, Turcję, Macedonię Północną, Serbię, Ukrainę, Gruzję, Mołdawię i Czarnogórę – zob. Common Transit Convention. Poza krajami CTC, przy przewozach drogowych, HMRC wskazuje możliwość użycia TIR – porównanie w artykule Carnet TIR a CTC.

Co przygotować przed wyborem T1 lub T2

• ustalenie statusu celnego towaru (unijny czy nieunijny) i dokumentu, który go potwierdza,
• numer EORI posiadacza procedury i dostęp do NCTS,
• faktura handlowa, lista pakunkowa i sześciocyfrowy kod HS dla każdej pozycji,
• numer MRN zgłoszenia wywozowego, jeśli towar wyjeżdża z UK,
• dane gwarancji i trasy (urząd wyjścia, urząd przeznaczenia, ewentualny port GVMS),
• dane przewoźnika i pojazdu.

Easy Clearance jest agencją celną zarejestrowaną w CDS, z numerem EORI UK. Jeśli nie masz pewności co do statusu towaru, skontaktuj się z zespołem przed otwarciem tranzytu, a obsługę T1/T2 zobaczysz na stronie Tranzyt T1/T2.

Najczęstsze pytania o T1 i T2

Czym różni się dokument T1 od T2?

T1 to deklaracja tranzytowa dla towarów nieunijnych, a T2 dla towarów unijnych. O wyborze decyduje status celny towaru, nie trasa. HMRC wskazuje, że towary wywożone z Wielkiej Brytanii do UE lub innego kraju Common Transit Convention deklaruje się jako T1.

Kiedy stosuje się T2?

T2 stosuje się dla towarów o statusie unijnym. Z wytycznych HMRC wynika, że dotyczy to m.in. towarów z unijnego swobodnego obrotu przemieszczanych w obrębie Irlandii Północnej oraz ryb złowionych na wodach międzynarodowych przez statki unijne i wyładowanych w Wielkiej Brytanii.

Czy T2 i T2L to to samo?

Nie. T2 to deklaracja tranzytowa składana w NCTS. T2L to dowód statusu unijnego towaru, który według HMRC nie jest składany przez NCTS. Dowód T2L może być użyty tylko raz, przy pierwszym przedstawieniu, a jeśli obejmował część towarów, dla reszty potrzebny jest nowy.

Kto wystawia dokument T1 lub T2?

Deklarację tranzytową składa posiadacz procedury (holder of the procedure) w systemie NCTS, osobiście albo przez przedstawiciela, na przykład agencję celną. Po przyjęciu zgłoszenia system nadaje numer MRN, a urząd wyjścia sprawdza zgłoszenie przed zwolnieniem towaru do tranzytu.

Czy przy T1 i T2 potrzebna jest gwarancja?

Tranzyt wspólny wymaga zabezpieczenia, a HMRC opisuje gwarancję generalną, indywidualną i płatność gotówkową. Spośród wyjątków od gwarancji strona HMRC wymienia m.in. kwotę zabezpieczaną do 500 euro i wybrane podmioty publiczne. Status T2 nie jest tam podany jako powód zwolnienia.

Czy T1 zastępuje odprawę importową?

Nie. Zamknięcie tranzytu nie zwalnia towaru spod dozoru celnego. Według HMRC towary nieunijne trzeba po zakończeniu tranzytu objąć kolejnym dopuszczonym przeznaczeniem celnym, a przy wwozie do Wielkiej Brytanii wymagane jest zgłoszenie importowe dla towarów spoza obiegu krajowego.

Ile dni ma tranzyt T1 lub T2?

Termin na przedstawienie towaru w urzędzie przeznaczenia ustala urząd wyjścia, zależnie od trasy, odległości i środka transportu. HMRC podaje zwykłe maksimum 8 dni dla przewozów do UE, 4 dni w obrębie UK i 14 dni dla Turcji.

Źródła oficjalne

• GOV.UK: Transit Manual Supplement – Status of goods (T1 / T2) — GOV.UK / HMRC
• GOV.UK: Transit Manual Supplement – Common/Union Transit — GOV.UK / HMRC
• GOV.UK: Transit Manual Supplement – Guarantees — GOV.UK / HMRC
• GOV.UK: Use the New Computerised Transit System — GOV.UK / HMRC
• GOV.UK: Check if you can use transit to move goods to the EU and Common Transit countries — GOV.UK / HMRC
• GOV.UK: Moving goods into or through Great Britain using Common Transit — GOV.UK / HMRC
• GOV.UK: Importing goods into the UK using transit — GOV.UK / HMRC
• EUR-Lex: Rozporządzenie (UE) nr 952/2013 – unijny kodeks celny, art. 5 pkt 23–24 — EUR-Lex
• Komisja Europejska: Union and Common Transit — European Commission