Zamykam firmę w UK i przenoszę działalność do Polski — czy sprzęt pojedzie bez cła?

Dwa różne zwolnienia

Mienie przesiedleńcze to zwolnienie dla osoby fizycznej, która przenosi miejsce zamieszkania z kraju trzeciego do UE (art. 3–11 rozporządzenia 1186/2009). Przeniesienie działalności to osobne zwolnienie dla przedsiębiorstwa, opisane w rozdziale VII, w art. 28–34. Dotyczy dóbr inwestycyjnych i innych urządzeń firmy, nie rzeczy osobistych. Poniższa tabela pokazuje różnice.

Cecha	Mienie przesiedleńcze (art. 3–11)	Przeniesienie działalności (art. 28–34)
Kto	Osoba fizyczna zmieniająca miejsce zamieszkania	Przedsiębiorstwo, czyli niezależna jednostka produkcyjna lub usługowa (art. 28 ust. 2); odpowiednio wolne zawody i osoby prawne niezarobkowe (art. 34)
Co	Mienie osobiste	Dobra inwestycyjne i inne urządzenia
Warunek czasowy	Zamieszkanie poza UE co najmniej 12 miesięcy (art. 5), używanie rzeczy co najmniej 6 miesięcy (art. 4)	Używanie w firmie co najmniej 12 miesięcy przed zaprzestaniem działalności (art. 29 lit. a)
Termin przywozu	12 miesięcy od ustalenia miejsca zamieszkania w UE (art. 7)	12 miesięcy od zaprzestania działalności w kraju trzecim (art. 32)
Zakaz zbycia	12 miesięcy (art. 8)	12 miesięcy, a przy ryzyku nadużyć do 36 miesięcy dla wynajmu lub odstąpienia (art. 33)

Narzędzia ręczne rzemieślnika mogą mieścić się w mieniu osobistym, bo rozporządzenie wyłącza przedmioty zawodowe z wyjątkiem przenośnych instrumentów i sprzętu potrzebnego do wykonywania zawodu (art. 6 lit. d). Wyposażenie warsztatu to inny przypadek. Szczegóły opisujemy w artykułach o narzędziach i sprzęcie warsztatowym oraz powrocie jednoosobowej firmy z UK.

Warunki zwolnienia z cła (art. 28–29)

• Firma musi definitywnie zaprzestać działalności w kraju trzecim i przenieść się na obszar celny Unii w celu kontynuowania tam podobnej działalności (art. 28 ust. 1).
• Sprzęt musi być faktycznie używany w przedsiębiorstwie co najmniej 12 miesięcy przed zaprzestaniem działalności. Wyjątek dotyczy szczególnie uzasadnionych okoliczności (art. 29 lit. a).
• Po przeniesieniu ma służyć do tych samych celów (art. 29 lit. b).
• Rodzaj i ilość sprzętu muszą odpowiadać rodzajowi i skali firmy (art. 29 lit. c).

Terminy i zakaz zbycia

Sprzęt należy dopuścić do swobodnego obrotu przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania działalności w kraju trzecim, chyba że zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności (art. 32). Przez 12 miesięcy od dopuszczenia do obrotu nie wolno go pożyczać, oddawać w zastaw, wynajmować ani odstępować, odpłatnie lub nieodpłatnie, bez uprzedniego poinformowania właściwych organów. Okres ten może zostać przedłużony do 36 miesięcy dla wynajmu lub odstąpienia, jeśli istnieje ryzyko nadużyć. Naruszenie powoduje obowiązek zapłaty cła według stawki z dnia czynności (art. 33). Niezachowanie warunków zwolnienia może mieć też skutki karne skarbowe (art. 89 Kodeksu karnego skarbowego).

Czego zwolnienie nie obejmuje

• Przedsiębiorstw przenoszonych w wyniku fuzji lub w celu fuzji z przedsiębiorstwem z siedzibą w UE albo przejęcia przez nie, bez podjęcia nowej działalności (art. 30).
• Środków transportu, które nie mają charakteru środków produkcji lub usługowego (art. 31 lit. a). Bus używany do usług nie jest więc wykluczony z góry, ale ocenia to organ.
• Zaopatrzenia przeznaczonego do spożycia przez ludzi lub zwierzęta, paliw, zapasów surowców, wyrobów gotowych i półfabrykatów oraz inwentarza w posiadaniu pośredników (art. 31 lit. b–d).

VAT przy imporcie sprzętu

Zwolnienie z VAT wynika z odrębnego przepisu, art. 53 ustawy o VAT (art. 51 jest uchylony). Art. 53 odzwierciedla warunki z rozporządzenia: używanie sprzętu co najmniej 12 miesięcy przed zaprzestaniem działalności, takie samo przeznaczenie oraz rodzaj i ilość odpowiadające skali działalności (ust. 1). Sprzęt trzeba zgłosić do procedury dopuszczenia do obrotu przed upływem 12 miesięcy od zaprzestania działalności (ust. 5). Przez 12 miesięcy, w uzasadnionych przypadkach do 36 miesięcy dla wypożyczenia i przekazania, nie wolno go zbywać bez uprzedniego poinformowania organu celnego. W razie odstąpienia przed upływem terminu sprzęt jest opodatkowany według stawek z dnia odstąpienia (ust. 6–7). Przepis stosuje się odpowiednio do wolnych zawodów (ust. 8). Warunki cła i VAT sprawdzamy zawsze osobno.

Krok po kroku

1. Ustal datę definitywnego zaprzestania działalności w UK. Od niej liczą się terminy 12 miesięcy.
2. Spisz sprzęt z nazwą, numerem seryjnym, datą zakupu i okresem używania w firmie. Min. 12 miesięcy dotyczy każdej pozycji.
3. Rozdziel: wyposażenie firmy, rzeczy osobiste, zapasy i towary. Zapasy, paliwa i materiały są wyłączone.
4. Zaplanuj przywóz przed upływem 12 miesięcy od zamknięcia działalności.
5. Zgłoś sprzęt do dopuszczenia do obrotu (elektronicznie w systemie AIS/IMPORT PLUS) i wskaż w zgłoszeniu podstawę zwolnienia z cła i z VAT.
6. Przez 12 miesięcy nie sprzedawaj, nie wynajmuj ani nie pożyczaj sprzętu bez wcześniejszego poinformowania organu celnego.

Najczęstsze błędy

• Wpisanie maszyn warsztatowych do wykazu mienia osobistego zamiast zgłoszenia ich jako wyposażenia firmy.
• Przywóz po upływie 12 miesięcy bez udokumentowanych szczególnych okoliczności.
• Przywóz sprzętu zakupionego tuż przed zamknięciem firmy, bez 12-miesięcznego użytkowania.
• Wynajem lub sprzedaż sprzętu w pierwszym roku bez poinformowania organu.
• Pozostawienie działalności w UK, mimo że sprzęt jedzie do Polski. Wymagane jest ostateczne zaprzestanie.

Najczęstsze pytania

Czy zwolnienie przysługuje, jeśli firma w UK nadal działa?

Nie. Art. 28 rozporządzenia 1186/2009 wymaga, by przedsiębiorstwo definitywnie zaprzestało działalności w kraju trzecim i przeniosło się do UE w celu kontynuowania podobnej działalności. Nie stosuje się go również do przenoszenia związanego z fuzją lub przejęciem bez podjęcia nowej działalności (art. 30).

Jak długo sprzęt musi być używany w firmie przed zamknięciem?

Co najmniej 12 miesięcy przed dniem zaprzestania działalności w kraju trzecim (art. 29 lit. a rozporządzenia 1186/2009 i art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT). Wyjątek dotyczy szczególnie uzasadnionych okoliczności, które ocenia organ celny. Dlatego dla każdej pozycji warto zebrać faktury zakupu, ewidencję środków trwałych lub inne dowody używania sprzętu w firmie.

W jakim terminie od zamknięcia firmy muszę przywieźć sprzęt?

Sprzęt należy dopuścić do swobodnego obrotu przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania działalności w kraju trzecim (art. 32 rozporządzenia, art. 53 ust. 5 ustawy o VAT). Rozporządzenie dopuszcza odstępstwo w szczególnie uzasadnionych okolicznościach, ale musisz je wykazać, dlatego nie planuj przywozu na ostatni moment i licz terminy od dnia faktycznego zaprzestania działalności.

Czy mogę sprzedać lub wynająć sprzęt po przywozie?

Przez 12 miesięcy od dopuszczenia do obrotu nie wolno go pożyczać, zastawiać, wynajmować ani odstępować bez uprzedniego poinformowania organu. Okres może zostać wydłużony do 36 miesięcy dla wynajmu lub odstąpienia. Naruszenie oznacza zapłatę cła i VAT według stawek z dnia czynności.

Czy samochód firmowy mieści się w tym zwolnieniu?

Wyłączone są środki transportu, które nie mają charakteru środków produkcji lub usługowego (art. 31 lit. a rozporządzenia), a w VAT środki transportu niesłużące działalności (art. 53 ust. 4 pkt 1). Pojazd będący narzędziem pracy nie jest więc wykluczony z góry, ale ocenia to organ celny.

Czy narzędzia ręczne elektryka to mienie przesiedleńcze czy wyposażenie firmy?

Rozporządzenie wyłącza z mienia przesiedleńczego przedmioty zawodowe z wyjątkiem przenośnych instrumentów i sprzętu potrzebnego do wykonywania zawodu (art. 6 lit. d). Przenośne narzędzia mogą więc być mieniem osobistym, a ciężkie wyposażenie warsztatu to zwykle przypadek przeniesienia działalności. Ostateczną kwalifikację ocenia organ celny na podstawie rodzaju, ilości i przeznaczenia sprzętu, dlatego opisz go zgodnie z prawdą.

Źródła oficjalne

• Rozporządzenie Rady (WE) nr 1186/2009 — wspólnotowy system zwolnień celnych — EUR-Lex
• Ustawa o podatku od towarów i usług — tekst jednolity (Dz.U. 2026 poz. 1263) — Sejm RP / ISAP
• Kodeks karny skarbowy — tekst jednolity (Dz.U. 2025 poz. 633) — Sejm RP / ISAP
• Procedury celne — Ministerstwo Finansów / podatki.gov.pl