Czy mogę wysłać część rzeczy teraz, a resztę w kolejnym transporcie?

To są dwa różne pytania i dwa różne przepisy

To jedno z częstszych pytań naszych klientów: „Wyślę połowę rzeczy teraz, bo nie zmieszczę wszystkiego w jednym transporcie” albo „Chcę wysłać meble, zanim sam się przeprowadzę”. Rozporządzenie Rady (WE) nr 1186/2009 odpowiada na każde z nich osobno.

Sytuacja	Przepis	Co mówi
Rzeczy jadą w kilku transportach po tym, jak zamieszkasz w Polsce	art. 7 ust. 1 i 2	Zwolnienie przysługuje, jeśli mienie zostanie dopuszczone do swobodnego obrotu w ciągu 12 miesięcy od ustalenia miejsca zamieszkania; może to nastąpić w kilku oddzielnych partiach.
Rzeczy jadą, zanim zamieszkasz w Polsce	art. 9	Zwolnienie jest możliwe pod warunkiem, że zobowiążesz się zamieszkać w Polsce w ciągu sześciu miesięcy; do zobowiązania dołącza się zabezpieczenie.

Kilka partii po przeprowadzce (art. 7)

Art. 7 ust. 1 wyznacza ramę czasową: zwolnienie przyznaje się co do zasady tylko dla mienia dopuszczonego do swobodnego obrotu w ciągu 12 miesięcy od daty, w której ustalasz miejsce zamieszkania na obszarze celnym UE. Ust. 2 dodaje, że mienie osobiste „może zostać dopuszczone do swobodnego obrotu w kilku oddzielnych partiach” w tym okresie. Ministerstwo Finansów opisuje to tak samo: mienie można sprowadzać w kilku partiach w ciągu 12 miesięcy od ustalenia miejsca zamieszkania w Polsce.

„Ustalenie miejsca zamieszkania” oznacza według MF faktyczne osiedlenie się, czyli wykonanie czynności organizujących życie w Polsce (np. zameldowanie, umowa najmu, umowa o pracę). Przesiedlenie nie może być pozorne.

Wysyłka przed przeprowadzką (art. 9)

Jeśli rzeczy mają dotrzeć do Polski wcześniej niż Ty, art. 9 ust. 1 dopuszcza zwolnienie „zanim osoba zainteresowana ustali swoje miejsce zamieszkania” na obszarze celnym UE. Warunki są dwa: zobowiązanie, że faktycznie zamieszkasz tu w ciągu sześciu miesięcy, oraz zabezpieczenie, którego formę i wysokość określają organy celne.

Jest też skutek, o którym łatwo zapomnieć. Zgodnie z art. 9 ust. 2 przy takim wcześniejszym przywozie sześciomiesięczny okres posiadania i używania rzeczy (art. 4 lit. a) liczy się od daty, kiedy mienie zostało wprowadzone na obszar celny UE. Praktycznie: rzeczy muszą być posiadane i używane przez sześć miesięcy do chwili wprowadzenia ich na obszar celny UE, a nie do chwili Twojego wyjazdu z UK, więc rzeczy kupione niedawno mogą tego warunku nie spełnić.

Co zadeklarować przy pierwszej partii

Zwolnienia nie przyznaje się automatycznie. Wniosek składa się co do zasady przy zgłoszeniu celnym do procedury dopuszczenia do obrotu, a do zgłoszenia dołącza się spis rzeczy z zestawieniem ilościowym i wartościowym, w dwóch egzemplarzach (podatki.gov.pl). Każda partia to osobne dopuszczenie do obrotu, więc dla każdej przygotowuj własny spis. Przy pierwszej partii:

• wpisz tylko te rzeczy, które faktycznie jadą w tym transporcie;
• miej pod ręką dowody wszystkich warunków: 12 miesięcy zamieszkania poza UE, posiadania i używania rzeczy przez 6 miesięcy oraz przeniesienia życia do Polski (lub, przy art. 9, zobowiązanie i zabezpieczenie);
• zachowaj kopię spisu. Kolejne partie powinny się z nim zgadzać i go uzupełniać, a nie powtarzać tych samych pozycji pod innymi nazwami. To nasza dobra praktyka, nie wymóg wprost z przepisów.

Kto ma dowody pobytu w UK i spis przygotowane raz, ten kolejne partie obsłuży znacznie szybciej. Pełną listę dokumentów opisujemy w osobnym artykule.

Zakaz odstępowania liczy się od każdej partii

Według art. 8 ust. 1 przez 12 miesięcy od dopuszczenia do swobodnego obrotu zwolnione mienie nie może być pożyczane, oddawane w zastaw, wynajmowane ani odstępowane, odpłatnie lub nieodpłatnie, bez uprzedniego poinformowania organów. Skoro zwolnione mienie dopuszcza się do obrotu partiami, termin biegnie od daty dopuszczenia danej partii. Naruszenie oznacza obowiązek zapłaty należności celnych według stawki i wartości z dnia naruszenia (art. 8 ust. 2).

Krok po kroku

1. Ustal, kiedy „ustalasz miejsce zamieszkania” w Polsce (zameldowanie, najem lub zakup, praca) i policz od tej daty 12 miesięcy na wszystkie partie.
2. Podziel rzeczy na partie, pamiętając, że każda to osobne zgłoszenie celne.
3. Jeśli pierwsza partia ma jechać przed Twoim przyjazdem, ustal z organem celnym zabezpieczenie i złóż zobowiązanie zamieszkania w ciągu sześciu miesięcy (art. 9).
4. Przygotuj spis dla pierwszej partii w dwóch egzemplarzach: ilości i wartości.
5. Zbierz dowody: 12 miesięcy zamieszkania poza UE, 6 miesięcy posiadania i używania, przeprowadzka do Polski.
6. Zgłoś partię do dopuszczenia do obrotu z wnioskiem o zwolnienie; przy kolejnych partiach powtórz zgłoszenie z własnym spisem.
7. Zanotuj datę dopuszczenia każdej partii. Od niej liczy się 12 miesięcy zakazu odstępowania.

Najczęstsze błędy

• Za późna ostatnia partia. Po upływie 12 miesięcy od ustalenia miejsca zamieszkania zwolnienie przysługuje już tylko w szczególnych przypadkach (art. 7 ust. 1).
• Wysyłka przed przeprowadzką bez zabezpieczenia. Art. 9 wymaga zobowiązania i zabezpieczenia; bez nich nie ma tej ścieżki.
• Brak spisu dla którejś partii. Spis dołącza się do zgłoszenia, a nie „raz na całą przeprowadzkę”.
• Sprzedaż rzeczy z pierwszej partii po kilku miesiącach. Zakaz odstępowania trwa 12 miesięcy od dopuszczenia.
• Alkohol i tytoń w którejkolwiek partii. Nie są objęte zwolnieniem (art. 6).

Ogólny przebieg całej procedury znajdziesz w przewodniku krok po kroku, a harmonogram w artykule o terminach rozpoczęcia formalności. Informacje mają charakter ogólny; zwolnienie przyznaje organ celny po ocenie konkretnej sprawy.

Najczęstsze pytania

Czy mogę wysłać część rzeczy przed własną przeprowadzką do Polski?

Tak, na podstawie art. 9 rozp. 1186/2009, ale pod warunkami. Musisz zobowiązać się, że faktycznie zamieszkasz w Polsce w ciągu sześciu miesięcy, i złożyć zabezpieczenie, którego formę i wysokość ustalają organy celne. Sześciomiesięczny okres posiadania i używania rzeczy liczy się wtedy od ich wprowadzenia na obszar celny UE.

Ile mam czasu na przewiezienie reszty rzeczy?

Co do zasady 12 miesięcy od daty ustalenia miejsca zamieszkania w Polsce (art. 7 ust. 1). W tym okresie mienie może być dopuszczone do obrotu w kilku oddzielnych partiach. W szczególnych przypadkach organ może przyznać zwolnienie także później, ale nie należy na to liczyć przy planowaniu.

Czy do każdej partii potrzebuję osobnego spisu rzeczy?

Do zgłoszenia celnego z wnioskiem o zwolnienie dołącza się spis rzeczy z zestawieniem ilościowym i wartościowym, w dwóch egzemplarzach. Każda partia jest osobnym dopuszczeniem do obrotu, więc bezpiecznie przygotować spis dla każdej z nich i dopilnować, by kolejne spisy nie dublowały pozycji z poprzednich.

Od kiedy liczy się 12 miesięcy zakazu sprzedaży rzeczy?

Od daty dopuszczenia danego mienia do swobodnego obrotu (art. 8 ust. 1 rozp. 1186/2009). Przez ten czas nie wolno go pożyczać, zastawiać, wynajmować ani odstępować bez uprzedniego poinformowania organów. Naruszenie oznacza obowiązek zapłaty należności celnych według stawki i wartości z dnia naruszenia, ustalonej przez organ.

Co jeśli nie zdążę ze wszystkimi partiami w 12 miesięcy?

Art. 7 ust. 1 dopuszcza wyjątki od 12-miesięcznego terminu tylko w szczególnych przypadkach, a o ich uznaniu decyduje organ celny. Przepis nie opisuje, jakie to przypadki. Nie ma więc gwarancji, że odstępstwo zostanie przyznane, dlatego rozpisz partie z zapasem czasu. Jeśli widzisz zagrożenie terminu, skonsultuj sprawę wcześniej, nie po jego upływie.

Źródła oficjalne

• EUR-Lex: rozporządzenie Rady (WE) nr 1186/2009 – zwolnienia celne, art. 2–11 — EUR-Lex / Unia Europejska
• podatki.gov.pl (MF): Mienie przesiedlenia — Ministerstwo Finansów / KAS
• podatki.gov.pl: Mienie przesiedlenia – zwolnienie z cła — Ministerstwo Finansów / KAS
• Powroty.gov.pl: Termin na przewóz mienia — Powroty.gov.pl (portal rządowy)
• Powroty.gov.pl: Mienie przesiedleńcze — Powroty.gov.pl (portal rządowy)