Import żywności ekologicznej z UK do Polski – certyfikacja organic i dokumenty

Import żywności ekologicznej z Wielkiej Brytanii do Polski po Brexicie to temat, który wymaga precyzyjnego przygotowania dokumentacyjnego i znajomości dwóch odrębnych systemów certyfikacji ekologicznej. Po wyjściu UK ze struktur Unii Europejskiej Wielka Brytania wyodrębniła własne przepisy regulujące produkcję i znakowanie żywności ekologicznej — tzw. GB Organic Regulation. Jednocześnie UE i UK zawarły tymczasowe porozumienie o wzajemnym uznawaniu certyfikatów ekologicznych, obowiązujące do końca 2027 roku, co w praktyce umożliwia import produktów certyfikowanych przez brytyjskie jednostki kontrolne do państw członkowskich UE bez konieczności ponownej certyfikacji. Dla polskiego importera oznacza to konkretne obowiązki: weryfikację certyfikatu dostawcy, rejestrację w systemie TRACES NT, pre-notyfikację przed przekroczeniem granicy oraz prawidłową odprawę celną. Każde uchybienie może skutkować zatrzymaniem towaru na granicy lub odmową wprowadzenia na rynek. W tym artykule wyjaśniamy krok po kroku, jak bezpiecznie i zgodnie z przepisami importować żywność ekologiczną z UK.

Co to jest GB Organic i jak różni się od EU Organic?

Po Brexicie Wielka Brytania przyjęła własne rozporządzenie o produkcji ekologicznej, oparte na EU Organic Regulation (rozporządzenie 2018/848), jednak funkcjonujące jako osobny system prawny. GB Organic Regulation obowiązuje w Anglii, Walii i Szkocji. Irlandia Północna stosuje przepisy UE ze względu na Protokół/Umowę Windsor.

Główne różnice między GB Organic a EU Organic:

Kryterium	EU Organic (UE)	GB Organic (UK)
Podstawa prawna	Rozp. 2018/848	UK Organic Regulations 2020
Organ nadzoru	Krajowe agencje (np. IJHARS w PL)	APHA (Animal and Plant Health Agency)
Rejestr jednostek kontrolnych	OFIS (EU)	OFIS UK (gov.uk)
Etykieta	Eurolista + logo UE	GB Organic logo
Wzajemne uznawanie	Do 2027 (UK→EU)	Do 2027 (EU→UK)

Wzajemne uznawanie oznacza, że certyfikat wydany przez jednostkę kontrolną zatwierdzoną przez APHA (np. Soil Association, OF&G, Organic Farmers & Growers) jest akceptowany w UE do końca okresu przejściowego. Importer z Polski nie musi ponownie certyfikować produktu, ale musi posiadać i okazać Certificate of Inspection (CoI).

Które jednostki kontrolne UK są uznawane w UE?

Lista brytyjskich jednostek kontrolnych zatwierdzonych do eksportu do UE jest publikowana przez Komisję Europejską i aktualizowana corocznie. Na 2026 rok do uznanych należą m.in.:

• Soil Association Certification — jedna z najstarszych i najbardziej rozpoznawalnych jednostek
• OF&G (Organic Farmers & Growers) — specjalizuje się w certyfikacji rolników i przetwórców
• Organic Food Federation (OFF) — certyfikacja dla małych i średnich producentów
• Quality Welsh Food Certification (QWFC) — Walia
• Biodynamic Association Certification — rolnictwo biodynamiczne

Przed zawarciem kontraktu z dostawcą z UK należy bezwzględnie sprawdzić, czy jego jednostka kontrolna figuruje na liście KE jako uprawniona do wydawania CoI dla eksportu do UE. Listę znajdziesz na stronie EUR-Lex i w systemie TRACES NT.

Certificate of Inspection (CoI) — klucz do odprawy

CoI (Certificate of Inspection) to dokument elektroniczny potwierdzający ekologiczny status przesyłki. Po Brexicie jest wystawiany wyłącznie w systemie TRACES NT (Trade Control and Expert System — New Technology), prowadzonym przez Komisję Europejską.

Jak działa proces CoI w praktyce:

1. Eksporter UK składa wniosek o CoI do swojej jednostki kontrolnej (np. Soil Association)
2. Jednostka kontrolna weryfikuje partię i wystawia CoI w TRACES NT
3. Importer z Polski lub upoważniony agent celny potwierdza odbiór w TRACES NT
4. Dokument CoI towarzyszy przesyłce i jest okazywany przy odprawie celnej na granicy UE
5. Właściwy organ kontrolny w Polsce (IJHARS) może zażądać wglądu do CoI

Ważne: CoI musi być wystawiony przed wysyłką towaru z UK. Brak CoI w chwili odprawy = brak możliwości dopuszczenia produktu do obrotu jako ekologiczny.

Pre-notyfikacja w TRACES NT — obowiązki importera

Importer lub jego agent celny jest zobowiązany do złożenia pre-notyfikacji w systemie TRACES NT co najmniej 1 dzień roboczy przed przewidywanym przybyciem przesyłki do miejsca wprowadzenia (punkt wejścia UE).

Co zawiera pre-notyfikacja: - dane importera i eksportera - numer CoI - opis towaru (nazwa produktu, kod CN, waga netto/brutto) - środek transportu i przewidywana data przybycia - wskazanie właściwego organu kontrolnego w Polsce (IJHARS)

Pre-notyfikacja pozwala organom kontrolnym zaplanować ewentualną inspekcję dokumentacyjną lub fizyczną. Nieprawidłowa lub spóźniona pre-notyfikacja może skutkować opóźnieniem odprawy.

Dokumenty wymagane przy odprawie celnej

Kompletna dokumentacja do odprawy celnej importu żywności ekologicznej z UK:

Dokument	Wystawiający	Uwagi
Certificate of Inspection (CoI)	Jednostka kontrolna UK	Elektroniczny, TRACES NT
Faktura handlowa (Commercial Invoice)	Eksporter UK	Opis produktu, wartość, Incoterms
Świadectwo pochodzenia / UK Origin Statement	Eksporter UK	Wymagane dla stawki 0% TCA
Fitosanitarne świadectwo importu	APHA/PHYTOSANITARY	Jeśli dotyczy (warzywa, owoce)
Specyfikacja produktu / etykiety	Producent UK	Potwierdzenie GB Organic
List przewozowy (CMR/AWB)	Przewoźnik

Stawki celne i korzyści z TCA

Na mocy Umowy o Handlu i Współpracy (TCA) między UE a UK, produkty spełniające reguły pochodzenia (UK origin) mogą być importowane ze stawką cła 0%. Dotyczy to zdecydowanej większości żywności ekologicznej produkowanej w UK.

Aby skorzystać z preferencyjnej stawki 0%: - produkt musi spełniać reguły pochodzenia (tzw. "wholly obtained" dla żywności nieprzetworzonej lub "sufficient processing" dla przetworzonej) - eksporter UK musi wystawić UK Origin Statement lub posiadać status Registered Exporter (REX) - importer musi zachować dokumentację przez min. 4 lata

W przypadku braku dokumentu potwierdzającego pochodzenie zastosowanie mają stawki z taryfikatora EU MFN, które dla artykułów spożywczych wahają się od 0% do kilkudziesięciu procent — w zależności od kodu CN.

Co się dzieje, gdy certyfikat wygasa w trakcie transportu?

To jeden z najczęstszych problemów przy imporcie żywności ekologicznej na długich trasach lub przy opóźnieniach transportowych. Certyfikat ekologiczny producenta (nie CoI) ma ograniczoną ważność — zazwyczaj jest odnawiany co rok przez jednostkę kontrolną.

Jeśli certyfikat dostawcy wygasł po wystawieniu CoI, ale przed dotarciem towaru do granicy UE:

• CoI zachowuje ważność, jeśli była wystawiona w czasie ważności certyfikatu producenta
• Importer powinien niezwłocznie skontaktować się z jednostką kontrolną w UK, aby potwierdzić status
• IJHARS może przeprowadzić dodatkową weryfikację dokumentacyjną
• Towar może zostać tymczasowo zatrzymany do wyjaśnienia — dlatego zawsze warto sprawdzać daty ważności certyfikatów przed załadunkiem

Praktyczna rada: zażądaj od dostawcy UK kopii aktualnego certyfikatu ekologicznego (nie tylko CoI) i sprawdź datę jego wygaśnięcia przed każdą transakcją.

Inspekcja fitosanitarna — kiedy jest wymagana?

Nie każda żywność ekologiczna z UK wymaga inspekcji fitosanitarnej, ale niektóre kategorie produktów podlegają kontroli granicznej:

• świeże owoce i warzywa → wymagają fitosanitarnego świadectwa importu
• zioła świeże → wymagają świadectwa fitosanitarnego
• nasiona i materiał siewny → wymagają świadectwa fitosanitarnego
• produkty przetworzone (przetwory, soki, suche owoce) → zazwyczaj nie wymagają

Inspekcja fitosanitarna odbywa się w wyznaczonych Posterunkach Kontroli Granicznej (BCP). W Polsce są to m.in. Warszawa-Okęcie, Gdynia, Dorohusk. Należy pamiętać, że certyfikat ekologiczny (CoI) i świadectwo fitosanitarne to dwa osobne dokumenty — oba muszą być kompletne.

Jak krok po kroku zorganizować import ekologicznej żywności z UK?

Praktyczny schemat działania dla importera z Polski:

1. Wybierz dostawcę — sprawdź jego certyfikat ekologiczny w OFIS UK (rejestr gov.uk). Upewnij się, że jego jednostka kontrolna jest uznana przez KE do wystawiania CoI dla UE.
2. Podpisz kontrakt — uwzględnij klauzulę o dostarczeniu CoI przed wysyłką i UK Origin Statement dla stawki 0%.
3. Zleć wystawienie CoI — dostawca/eksporter składa wniosek do swojej jednostki kontrolnej min. kilka dni przed wysyłką.
4. Złóż pre-notyfikację w TRACES NT — najpóźniej 1 dzień roboczy przed przybyciem towaru na granicę UE.
5. Zgłoś przesyłkę do odprawy celnej — agencja celna składa zgłoszenie celne (PL SAD) z kodem proceduralnym importu, powołując się na CoI i dokumenty TCA.
6. Weryfikacja przez IJHARS — jeśli IJHARS zażąda kontroli, towar czeka w składzie celnym lub magazynie GKG do zakończenia weryfikacji.
7. Dopuszczenie do obrotu — po pozytywnej weryfikacji towar może być sprzedawany jako ekologiczny na rynku polskim i unijnym.