Eksport odpadów z UK do Polski — transbranżowe regulacje celne i środowiskowe

Podstawa prawna — po Brexicie UK ma własne przepisy

Przed Brexitem transgraniczna wysyłka odpadów z Wielkiej Brytanii do Polski podlegała bezpośrednio unijnemu Rozporządzeniu (WE) 1013/2006 (Waste Shipment Regulation). Po 31 grudnia 2020 r. UK przestała stosować unijne rozporządzenie i przywróciło własne przepisy — Transfrontier Shipment of Waste Regulations 2007 (TFS) z późniejszymi nowelizacjami.

W praktyce regulacje UK są zbliżone do systemu Bazylejskiej Konwencji o kontroli transgranicznego przemieszczania odpadów niebezpiecznych (której UK jest stroną), jednak nie są identyczne z UE WSR. Szczególnie po znowelizowaniu unijnego rozporządzenia (UE WSR 2024/1157, obowiązujące od maja 2026 r.), UK i UE stosują odrębne procedury — trzeba sprawdzić wymagania obu stron.

Lista zielona vs lista pomarańczowa — kluczowy podział

Całe prawo odpadów transgranicznych opiera się na podziale materiałów na dwie listy, zdefiniowane przez Konwencję Bazylejską i implementowane przez krajowe przepisy TFS:

Lista zielona (Green List) — procedura uproszczona

Odpady z listy zielonej to materiały uznawane za niegroźne dla środowiska lub zdrowia, kierowane do odzysku (recyklingu), dla których wystarcza uproszczona procedura informacyjna. Eksporter musi jedynie:

• Wypełnić Annex VII (formularz informacyjny), dołączany do każdej przesyłki.
• Upewnić się, że odbiorca w Polsce posiada odpowiednie zezwolenie środowiskowe na odzysk danego odpadu.
• Dołączyć umowę między nadawcą a odbiorcą.
• Złożyć standardowe zgłoszenie celne EX1 (eksport) w UK.

Typowe odpady z listy zielonej w handlu UK-PL:

• Czysty złom stalowy (clean scrap steel, HS 7204)
• Makulatura i papier do recyklingu (HS 4707)
• Butelki PET posegregowane (HS 3915)
• Złom aluminiowy czysty (HS 7602)
• Złom miedzi (HS 7404) — przy braku zanieczyszczeń

Lista pomarańczowa (Amber List) — Prior Informed Consent

Odpady z listy pomarańczowej wymagają uzyskania Prior Informed Consent (PIC) — pisemnej zgody właściwych organów wszystkich krajów zaangażowanych w transport (UK, ewentualne kraje tranzytu, Polska jako kraj docelowy). Procedura PIC obejmuje:

1. Złożenie wniosku Notification do Environment Agency (EA) — właściwego organu w UK.
2. EA nadaje numer Notification i przesyła wniosek do polskiego organu właściwego (Główny Inspektor Ochrony Środowiska lub właściwy WIOŚ).
3. Polskie organy mają 30 dni na wyrażenie zgody, warunkowej zgody lub sprzeciwu.
4. Po uzyskaniu zgody od wszystkich organów — EA wydaje zezwolenie na przesyłkę.
5. Każda przesyłka musi być opatrzona numerem Notification i aktualnym Ruchem Odpadów (Movement Document).

Typowe odpady z listy pomarańczowej:

• Odpady elektryczne i elektroniczne (WEEE) — telefony, komputery, sprzęt AGD
• Zmieszany złom metali kolorowych (z zanieczyszczeniami)
• Odpady tworzyw sztucznych zmieszanych lub zanieczyszczonych
• Odpady azbestowe i materiały zawierające azbest
• Odpady medyczne i farmaceutyczne
• Baterie i akumulatory ołowiowe

Rola Environment Agency (EA)

W Anglii, Environment Agency (EA) jest organem właściwym (Competent Authority) w zakresie transgranicznej wysyłki odpadów. W Walii tę rolę pełni Natural Resources Wales, w Szkocji — Scottish Environment Protection Agency (SEPA), w Irlandii Północnej — Northern Ireland Environment Agency (NIEA).

EA obsługuje:

• Przyjmowanie i przetwarzanie wniosków Notification o PIC.
• Wydawanie numerów Notification dla zatwierdzonych przesyłek.
• Kontrolę Movement Documents na granicy i w miejscu odbioru.
• Wszczęcie postępowania egzekucyjnego w przypadku nielegalnych przesyłek.

Wnioski do EA składa się przez system EDOC (Electronic Duty of Care). Opłata za wniosek Notification wynosi od £600 do £3 000 w zależności od liczby przesyłek objętych jednym zezwoleniem (możliwe zezwolenia ramowe na wiele przesyłek w ciągu roku).

Procedura krok po kroku — eksport odpadów z UK do PL

1. Sklasyfikuj odpad — sprawdź kod EWC (European Waste Code, znany jako LoW — List of Wastes w UK) i ustal, czy odpad jest na liście zielonej czy pomarańczowej.
2. Sprawdź odbiorcę w Polsce — odbiorca musi posiadać ważne zezwolenie środowiskowe na przetwarzanie/odzysk danego odpadu (decyzja pozwolenia zintegrowanego lub pozwolenie na zbieranie/przetwarzanie).
3. Dla listy zielonej: wypełnij Annex VII, podpisz umowę z odbiorcą, złóż EX1 w UK — gotowe.
4. Dla listy pomarańczowej: złóż wniosek Notification do EA (przez EDOC), poczekaj na PIC (do 30-70 dni), uzyskaj numer Notification, przygotuj Movement Document do każdej przesyłki, złóż EX1.
5. Odprawa celna EX1: deklaracja eksportowa w UK CDS. W polu opisu towaru podaj kod EWC, kod HS, opis odpadu i numer Notification (jeśli dotyczy). easyclearance.pl obsługuje tę część procesu.
6. Import do Polski: po stronie polskiej importować odpady do przetworzenia musi podmiot posiadający stosowne zezwolenie. Odprawa celna po stronie polskiej (SAD + dokumenty środowiskowe).

Odpady do recyklingu — szczegółowe przypadki

Metal — złom stalowy i aluminiowy

Czysty złom stalowy (HS 7204) i aluminiowy (HS 7602) bez zanieczyszczeń — zazwyczaj lista zielona, kod EWC 17 04 05 (żelazo i stal) lub 17 04 02 (aluminium). Przy zanieczyszczeniach (farby, lakiery, inne metale) może przejść na listę pomarańczową.

Makulatura

Czysta makulatura (HS 4707) — lista zielona, kod EWC 20 01 01 lub 15 01 01. Makulatura zanieczyszczona lub zmieszana z innymi materiałami — weryfikacja indywidualna.

Tworzywa sztuczne

Odpady tworzyw sztucznych (HS 3915) podlegały dużym zmianom regulacyjnym po 2021 r. Czyste, jednolite frakcje PE/PP/PET posegregowane — mogą być na liście zielonej. Zmieszane lub zanieczyszczone — lista pomarańczowa. Od 2025 r. UE nałożyła dodatkowe wymagania na import zmieszanych odpadów plastikowych.

Koszty odprawy celnej dla odpadów

Odprawa eksportowa EX1 dla przesyłek odpadów: od 45 do 120 £ za zgłoszenie celne. Do tego należy doliczyć koszty środowiskowe (opłata EA za Notification: 600–3 000 £) oraz koszty sporządzenia dokumentacji Annex VII lub Movement Document. Podane widełki cenowe odprawy są orientacyjne — dokładna wycena po przesłaniu dokumentów.

Źródła urzędowe

• GOV.UK: Importing and exporting waste — Environment Agency / DEFRA, 2026
• GOV.UK: Transfrontier Shipment of Waste — EA guidance — Environment Agency, 2026
• GOV.UK: Waste import and export guidance — DEFRA, 2026

Najczęstsze pytania (FAQ)

Jakie odpady można legalnie eksportować z UK do Polski?

Z UK do Polski można eksportować odpady przeznaczone do odzysku (recyklingu), zarówno z listy zielonej, jak i pomarańczowej — jednak warunki formalne są różne. Odpady z listy zielonej (np. czysty złom metal, makulatura, posegregowane PET) wymagają jedynie formularza Annex VII i zgłoszenia celnego EX1. Odpady z listy pomarańczowej (np. WEEE, zmieszane tworzywa, odpady niebezpieczne) wymagają uzyskania Prior Informed Consent (PIC) i numeru Notification od Environment Agency. Eksport odpadów wyłącznie do unieszkodliwienia (składowanie, spalanie) do kraju UE jest zasadniczo zakazany przepisami TFS.

Co to jest lista zielona a co lista pomarańczowa dla odpadów?

Lista zielona (Green List) zawiera odpady uznawane za niegroźne, przeznaczone do odzysku — procedura uproszczona z formularzem Annex VII. Lista pomarańczowa (Amber List) zawiera odpady wymagające pełnej procedury Prior Informed Consent (PIC): wniosek do Environment Agency, zgoda organów krajów docelowych i tranzytowych, numer Notification, Movement Document przy każdej przesyłce. Podział bazuje na Konwencji Bazylejskiej i jej implementacji w UK Transfrontier Shipment of Waste Regulations.

Jakie pozwolenia są wymagane do eksportu odpadów z UK?

Dla odpadów z listy zielonej: brak specjalnego pozwolenia środowiskowego, wystarczy formularz Annex VII i zgłoszenie celne EX1. Dla odpadów z listy pomarańczowej: konieczne jest złożenie wniosku Notification do Environment Agency (EA) i uzyskanie numeru Notification po udzieleniu Prior Informed Consent (PIC) przez organy UK i Polski. Opłata za wniosek do EA wynosi od 600 do 3 000 £. Odbiorca w Polsce musi posiadać ważne zezwolenie środowiskowe na przetwarzanie danego odpadu.

Jaka jest rola Environment Agency przy eksporcie odpadów?

Environment Agency (EA) jest organem właściwym (Competent Authority) w Anglii do spraw transgranicznej wysyłki odpadów. EA przyjmuje wnioski Notification dla odpadów z listy pomarańczowej, nadaje numery Notification, koordynuje wymianę informacji z polskim GIOŚ lub WIOŚ, sprawdza raporty z zrealizowanych przesyłek i kontroluje Movement Documents. Nielegalne transgraniczna wysyłka odpadów bez numeru Notification podlega karze grzywny do 50 000 £ lub pozbawieniu wolności do 2 lat.

Jak wygląda procedura Notification dla odpadów pomarańczowej listy?

Procedura Notification obejmuje: (1) złożenie wniosku przez eksportera do EA przez system EDOC, (2) EA weryfikuje kompletność wniosku i przesyła go do polskiego organu właściwego (GIOŚ lub WIOŚ), (3) organy krajów docelowych i tranzytowych mają 30 dni na wyrażenie zgody lub sprzeciwu (możliwe przedłużenie do 70 dni), (4) po uzyskaniu PIC od wszystkich stron, EA wydaje zezwolenie z numerem Notification ważne do 1 roku (możliwość wielokrotnych przesyłek), (5) każda przesyłka musi być opatrzona Movement Document z numerem Notification.