Jak przygotować firmę do tranzytu CTC w UK – setup krok po kroku

Samodzielna obsługa tranzytu CTC (Common Transit Convention) w UK to poważna decyzja operacyjna — wymaga rejestracji, gwarancji finansowej i znajomości procedur. Ale dla firm z regularnym wolumenem tranzytu może oznaczać znaczącą oszczędność i większą kontrolę nad procesem. Ten przewodnik przeprowadzi Cię przez każdy etap setupu: od rejestracji EORI po złożenie pierwszego zgłoszenia tranzytowego.

Czym jest CTC i dlaczego UK nadal uczestniczy w tym systemie?

CTC (Common Transit Convention) to wielostronny traktat umożliwiający przewóz towarów przez kraje sygnatariuszy bez płacenia cła na każdej granicy po drodze. Cło jest „zawieszone" na czas tranzytu i rozliczane dopiero w kraju przeznaczenia.

UK przystąpiło do CTC jako niezależny sygnatariusz po Brexicie (jest członkiem EFTA wyłącznie w zakresie CTC — nie uczestniczy w EOG/EEA). Oznacza to, że: - Towar jadący z Polski przez UK do Irlandii może poruszać się pod procedurą CTC bez odprawy importowej w UK - Firmy polskie eksportujące do UK mogą otwierać procedurę T1 w Polsce i zamykać ją w UK - UK obsługuje tranzyt przez własny system NCTS (New Computerised Transit System)

Dla firm polskich eksportujących do UK lub organizujących tranzyt przez terytorium UK, CTC to często jedyna praktyczna opcja unikania podwójnego cła.

Krok 1 — Rejestracja EORI i konto w HMRC

Zanim zaczniesz używać systemu tranzytowego UK, Twoja firma musi posiadać:

EORI GB — Economic Operators Registration and Identification number nadawany przez HMRC. Bez EORI GB nie możesz złożyć żadnej deklaracji celnej ani tranzytowej w UK.

Jak uzyskać EORI GB: 1. Wejdź na gov.uk/eori 2. Zaloguj się przez Government Gateway (utwórz konto jeśli nie masz) 3. Wypełnij formularz online — potrzebujesz VAT number UK (jeśli jesteś zarejestrowany) lub informacji o firmie 4. EORI jest zazwyczaj przyznawany w ciągu kilku dni roboczych

Rejestracja CTC w HMRC — samo EORI GB nie wystarczy. Musisz oddzielnie zarejestrować się jako autoryzowany podmiot tranzytowy w systemie HMRC CTC. Rejestracja odbywa się przez Government Gateway i wymaga zaakceptowania warunków korzystania z systemu NCTS UK.

[LINK: link do HMRC CTC guidance na gov.uk]

Krok 2 — Dostęp do systemu NCTS UK

NCTS (New Computerised Transit System) to platforma informatyczna do składania i śledzenia zgłoszeń tranzytowych. W UK funkcjonuje jako NCTS Phase 5 (aktualnie wdrażana wersja zgodna ze standardem europejskim).

Dostęp do NCTS UK można uzyskać przez: - HMRC Government Gateway — bezpośredni dostęp przez portal gov.uk/submit-transit-declaration - Oprogramowanie komercyjne — większość agencji celnych i firm logistycznych używa specjalistycznego oprogramowania (np. ASM Sequoia, CDS-compatible tools) z integracją NCTS

Dla firm obsługujących duży wolumen tranzytu zalecamy inwestycję w oprogramowanie komercyjne — portal HMRC jest funkcjonalny, ale mniej wygodny przy regularnej obsłudze wielu zgłoszeń.

Krok 3 — Gwarancja tranzytowa

To krok, który zatrzymuje wiele firm. Każde zgłoszenie tranzytowe CTC musi być zabezpieczone gwarancją tranzytową — zabezpieczeniem finansowym na wypadek, gdyby towar nie dotarł do miejsca przeznaczenia i nie zostało zapłacone cło.

Typy gwarancji tranzytowej:

Typ	Opis	Dla kogo?
Indywidualna (single journey)	Pokrywa jeden konkretny tranzyt	Firmy z małym wolumenem
Kompleksowa (comprehensive)	Limit dla wielu tranzytów jednocześnie	Firmy z regularnym wolumenem
Gwarancja przez agencję celną	Agent celny udostępnia swoją gwarancję	Najprostsze rozwiązanie dla firm bez własnej gwarancji
Gotówka (cash deposit)	Depozyt gotówkowy w HMRC	Rzadko stosowane

Ile wynosi gwarancja? Wysokość gwarancji = szacowane cło i VAT od przewożonych towarów. Dla towarów o wartości 100 000 £ z cłem 5% gwarancja powinna wynosić min. 5 000 £. Przy gwarancji kompleksowej HMRC może przyznać redukcję (50% lub 30%) firmom z dobrą historią celną i statusem AEO.

Jak uzyskać gwarancję kompleksową: 1. Złóż wniosek w HMRC przez Government Gateway 2. HMRC oceni ryzyko i przyzna limit gwarancji 3. Uzyskaj Guarantee Reference Number (GRN) i Access Code 4. Podaj GRN przy każdym zgłoszeniu tranzytowym

[LINK: więcej o gwarancjach tranzytowych — skontaktuj się z Easy Clearance]

Krok 4 — T1 vs T2: który rodzaj procedury wybrać?

Przed złożeniem zgłoszenia musisz wiedzieć, czy Twój towar kwalifikuje się do T1 czy T2.

T1 (External Transit) — stosowany do towarów nieunijnych (towarów z krajów trzecich lub towarów, które nie zostały dopuszczone do swobodnego obrotu w UE). Najczęstszy rodzaj tranzytu w handlu UK–UE po Brexicie.

T2 (Internal Transit) — stosowany do towarów unijnych przemieszczanych przez terytorium kraju trzeciego (np. przez Szwajcarię lub UK). T2 potwierdza unijny status celny towaru.

Praktyczna zasada: - Towar z Polski (UE) eksportowany do UK → T1 po stronie UK (otwierany przez agenta celną UK) - Towar unijny jadący z UE przez UK do innego kraju UE (np. Polska → UK → Irlandia) → T2 do potwierdzenia unijnego statusu

Błędny wybór T1/T2 może skutkować problemami przy zamknięciu procedury tranzytowej i koniecznością zapłaty cła.

Krok 5 — Jak złożyć zgłoszenie tranzytowe (procedura krok po kroku)

Gdy masz EORI, dostęp do NCTS i gwarancję — możesz złożyć pierwsze zgłoszenie:

1. Przygotuj dane — opis towaru, kody CN, wartość, waga, dane nadawcy i odbiorcy, urząd wyjścia (office of departure) i urząd przeznaczenia (office of destination)
2. Złóż zgłoszenie w NCTS — wygeneruj LRN (Local Reference Number) dla własnej ewidencji
3. Uzyskaj MRN — po akceptacji przez NCTS system przydziela MRN (Movement Reference Number)
4. Wygeneruj TAD (Transit Accompanying Document) — dokument papierowy lub elektroniczny towarzyszący przesyłce
5. Przekaż TAD kierowcy — kierowca musi mieć TAD przy sobie przez cały czas tranzytu
6. Urząd wyjścia (office of departure) weryfikuje i zwalnia przesyłkę
7. Urząd przeznaczenia (office of destination) potwierdza przybycie i zamknięcie procedury

Krok 6 — Śledzenie MRN i zamykanie procedury

Po otwarciu procedury tranzytowej możesz śledzić status MRN przez NCTS lub przez system HMRC. Procedura tranzytowa musi zostać zamknięta w urzędzie przeznaczenia — brak zamknięcia w określonym czasie (zazwyczaj wynikającym z odległości trasy) powoduje automatyczne wszczęcie procedury wyjaśniającej i potencjalne obciążenie gwarancji.

Jeśli tranzyt nie został zamknięty: - Urząd wyjścia wysyła zapytanie do urzędu przeznaczenia - Jeśli towar nie zostanie zlokalizowany, HMRC uruchamia procedurę odzysku (recovery) i żąda zapłaty cła z gwarancji - Czas na wyjaśnienie zależy od trasy i przepisów HMRC